Altın Bankacılığı Doludizgin: Büyük Artış ve Kritik Bir Uyarı...

Bankacılık sistemindeki altın varlığı, 2025 yılı itibarıyla 616 tona ulaştı. Yılın sadece son ayında 33 tonluk muazzam bir giriş gerçekleşti ki veri setimde geriye dönük baktığımda, bu, son 60 ayın en sert yükselişi.

Bu miktar artışına bir de altının değerindeki artışı eklediğimizde, altın hesaplarının ulaştığı finansal büyüklüğün çapı daha net anlaşılıyor.

Burada kritik bir uyarı yapmak şart: 'Cari açığı artırıyor' gerekçesiyle halkın altın talebine kısıtlayıcı tedbirler getirmek, bu tasarrufu yastık altına (kayıt dışına) itmekten başka işe yaramaz. Oysa asıl değerli olan, bu servetin ekonomik sistemin içinde kalmasıdır. Bu sebeple altın bankacılığı kısıtlanmayı değil, aksine ciddi anlamda teşviği hak ediyor.

130 milyar dolarlık altın rezervi...

TCMB'nin altın rezervlerindeki artış hızı yavaşladı. Bunun en büyük sebebi Banka'nın madenlerden çıkan altını alma hakkından bir süreliğine vazgeçmesi oldu. Bankalardaki altın miktarı arttıkça TCMB'ye gelen zorunlu karşılık altın miktarı da artıyor. Rezervdeki 817 ton altının parasal değeri 130 milyar dolar, toplam rezervlerin %60'ı altına tekabül ediyor. %60 sonrası artık "TCMB altın rezervlerini azaltmalı mı?" tartışılmaya başlanacak konu olacak...

Bankaların altın satışı...

Bugün Altın Kabul Sistemi, altın hesaplar vb gibi altın ürünleriyle dolu bankacılık sektöründe bir milat...

Ocak 1984, macera başlıyor...

TCMB'de 817 ton altın oldu...

TCMB'nin toplam uluslararası rezervleri 200 milyar doları aşarak rekorlar kırarken burada altın da teşekkür edilmesi gereken bir enstrüman oldu. 2023 Şubat ayında gördüğümüz zirve olan 837 ton bu sene içinde geçilecektir diye tahmin ediyorum.

Altının (USD karşılığı) ağırlığı %59 oldu rezervler içinde, altın fiyatları tırmandıkça bu da artıyor tabi. Bu ağırlıktan sonra TCMB'nin altın rezervlerini azaltıp azaltmaması gerektiği tartışılmaya başlanacaktır.

Türkiye'de 2025'te madenlerden 28 ton altın üretildi...

2025'te Türkiye'de madenlerden üretilen altın miktarı 28.1 ton olarak gerçekleşti. Dünya altın üretiminde yaklaşık yüzde 1 paya sahip olduğumuz söylenebilir.

Madenlerden çıkan altın -talep etmesi durumunda- TCMB'ye satılmak durumunda. TCMB'nin de rezervlerinde o kadar çok altın var ki, geçtiğimiz aylarda madenlere "bu altını yeniden talep edene kadar piyasaya satabilirsiniz" dedi. Böylelikle aylık 2-3 ton altın ithal edilmeden iç piyasaya arz edilmiş oldu.

3213 sayılı Maden Kanunu'na göre madenlerden çıkan altının ne kararının devletin hakkı olduğu altının ons/dolar fiyatına göre belirleniyor. Fiyat 4.801-5.100 dolar/ons ise bu hak yüzde 24. Altınlar yurtiçinde işlendiği için devlet teşvik amacıyla hakkının %40'ını almaktan vazgeçiyor, yani devlet hakkı bu durumda be fiyat seviyesinde %14.4 olarak hesaplanıyor.

Detaylar: TCMB EVDS, "Maden firmalarının altın üretim bildirimleri".

İnternetten altın alınır mı?

İnternetten altın satışları ciddi bir artış trendinde. 2025'in son ayında 129 bin adet işlem ve 4.3 milyar TL ciro gerçekleşti.

İnternetten altın almanın artıları ve eksileri var. En büyük artısı (elbette doğru yerden alındığında) düşük ayar, taklit ürün, sahte, faturasız vb. gibi önemli risklerden korunmaktır. En büyük eksisi de kargo, sigorta, ambalaj vb gibi ilave maliyetler dolayısıyla ilave ücret ödenmek durumunda kalınması. 

"Doğru yer"den kasıt şudur: Borsa İstanbul'a (BİST) akredite ve/veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından faaliyet izni almış üreticilerin internet siteleridir. Bu siteler arasından fiyat/müşteri memnuniyeti kıyaslaması yapılarak güvenle altın alınabilir.

BİST'e akredite üreticiler: Ahlatcı, Garanti, ONSA ve Nadir

Bakanlık'tan izin almış üreticiler: Altın Rafineri Dünyası, Samsun Altın Rafinerisi, Rekor Altın Rafineri ve Ozanlar Metal Rafineri (Bakanlık değerlendirme aşamasında, listeye eklemeler olacak)

Merkez bankalarının altın alımları

Altın için yakın dönemdeki en önemli olaylardan biri 2022'de Rusya'nın rezervlerine el konulması idi. Öncesinde 500 tonlarda olan yıllık merkez bankalarının alımları bu yıldan sonra merkez bankalarının altın alımları yıllık bin tonun üzerine çıktı. 2022-2025/üçüncü çeyrek döneminde madenden çıkan altınların yüzde 28'sine tekabül etti merkez bankalarının altın alımları. 2021'den geriye 10 yılın ortalaması ise yıllık 512 ton alım; madenlerden çıkan altının yüzde 15'i idi. 

Merkez bankalarının bu yoğun altın alımları kısa vadede eskisine dönecek (yarı yarıya azalacak) gibi durmuyor. Bu da altın fiyatlarının en büyük destekçisi...

Bankalardan altın almak..

Altına yatırımın bankalar kanalıyla, altın hesaplar vasıtasıyla yapılması çok kıymetli. 

Neden kıymetli?

Bankalara yatırılan altının yaklaşık %30’u TCMB’ye rezerv olarak gidiyor. 26 Aralık’ta ilan edilen TCMB’nin 194 milyar dolarlık rezervlerinin yüzde 60,3’ü altın rezervlerinden oluşuyordu. Bu altının %18’inin, genel olarak da toplam rezervlerin %11’inin bankalardan altın alan vatandaşların altılarından oluştuğu göz önüne alındığında, altına yatırım yapan vatandaşların bu yatırımlarını bankalar kanalıyla yapmalarının teşvik edilmesi gerektiği açık. 

Mevcut durumda ise otorite tarafından altın "yabancı para" kategorisinde dövizle aynı konumda değerlendirilerek bankalar dezavantajlı konuma düşürülüyor. Bu sebeple bankaların bir kısmı altın alım satımı arasındaki makası iyice açarak vatandaşa "bana gelmeyin" diyorlar. 

Altın yatırımlarını kayıtdışı olarak değil de bankalar kanalıyla yapan yatırımcılar için de -şimdilik- binde 2 vergi getirilmiş durumda. 

Bu durumun sebebi, "caydırıcı tedbirlerle" altın alımının cazip olmaktan çıkarılmaya çalışılması. Altın alımı cari açığı artırıyor, vatandaş altın almasın.

Büyük resim ise, bu tedbirlerin altın yatırımcısını kayıtdışı yatırıma zorladığını gösteriyor. Altın yatırımcısı o altını alacak; ama bankadan ama bir dükkandan...

Darphane altınlarında işçilik

"Eski altın" ile "yeni altın" arasındaki tek fark altının hangi yılda basıldığı. Altını bozdururken altının hangi tarihte basıldığının bir önemi olmayacak. Dolayısıyla satın alırken de, hele şimdiki gibi ciddi farklar var ise, yeni tarihli altında ısrarcı olmanın bir gereği yok. Böyle diyorum ama, 1 gram kaydi altın sertifikasına 1 gram fiziki altının bedelinin %80 fazlasını ödeyen yatırımcılarla dolu bir piyasada bu söz ne kadar etkili olur emin değilim.  

Yeni altın:

Ata Lira (sikke) grubu altınlar için 29 Ekim 2025 ile 28 Ekim 2026 tarihleri arasında basılan altınlardır. 

Ata Lira hariç ziynet grubu altınlar için 1 Ocak - 31 Aralık 2026 tarihleri arasında basılan altınlardır. 

Altının ağırlığı artıyor.

Bankalardaki altın miktarı geçen yılın aynı dönemine göre (Kasım) %18 artarken altın fiyatı da bu dönemde %90 arttı. Miktar ve fiyat artışı birlikte bankalardaki ve TCMB rezervlerindeki altının ağırlığını ciddi anlamda artırmaya devam ediyor. 

Bankalardaki artışa biri sert biri yumuşak 2 fren getirilmesine rağmen altın miktarı arttı. 

Sert fren: altın, yabancı para mevduat içinde değerlendirildi ve yabancı para mevduatla ilgili bankalara sert tedbirler cezalar uygulandı. Bankalara dövizin yanı sıra altından da uzak durun denmiş oldu.

Yumuşak fren: aynı bakış açısıyla, yatırımcıları altından uzak tutmak için altın mevduatlara -şimdilik-binde 2 vergi getirildi. Bu oran yatırımcıları caydırmaya yetmedi elbette. (Kapalıçarşı bu oranın binde 2 değil yüzde 2 olması için heyecanla beklemede (!) ) 

Bankalara 11 ayda 92 ton altın geldi...

Bankalardaki altın miktarı Kasım ayında 5.2 ton, 2025'in ilk 11 ayında ise 92.2 ton aratarak 582 tona ulaştı. 

582 tonluk altın mevduatına karşılık altın kredileri ise aynı dönemde 13.6 ton oldu; Kredi/Mevduat= %2.3

Bir tarafta bankaların atıl kaynak olarak gördüğü devasa bir değer, diğer taraftan krediye muhtaç altın sektörü...

Darphane 2025'te 50 ton altın bastı.

Darphane yılın son ayında 1,8 ton altın bastı. 2025 yıl genelinde basılan altın miktarı yaklaşık 50 ton olarak gerçekleşti. Darphanenin bastığı altınların taklidi piyasada her zaman yaygın şekilde bulunduğu için bu altınların (çeyrek, yarım, tam, ata liralar, reşatlar..) mutlaka çok güvenilir yerlerden alınması tavsiye edilir. 

Altında işçilik

"En ucuz işçilik olan altın hangisi?" sorusunun cevabı zamana göre değişiyor. Talebin düşük olduğu zamanlarda Darphane ürünlerinin "eski"leri ucuzlar. Gramaltınlar ise işçilikleri en istikrarlı ürünlerdir. 

Darphane ürünlerinin taklidi (sahtesi değil) piyasada çok fazla olduğundan, çok ama çok güvenilir tandık bir yer yoksa ve fiyat farkı fahiş değil ise fiziki altın alımlarında gramaltın tercih edilmesi tavsiye olunur... 

Fiyat farkları: altında %1, gümüşte %8

Kapalıçarşı'da1 kg gümüş uluslararası fiyatlara göre yaklaşık 200 dolar daha pahalı. Altındaki fark ise yaklaşık 1.400 dolar.

Gümüşün fiyatı baz alındığında farkın yüzdesel büyüklüğü daha iyi anlaşılıyor. 

Altındaki bu fark ise kiloda 10 bini aşan premiumu görünce önemsiz diyebiliriz. Gramda 1,5 dolar yani yaklaşık 65 lira premium mevcut. Basında yazdığı gibi ithalat kotası kalkarsa altının gramının bin tl düşmesi gibi bir durum olmaz yani, en fazla an itibarıyla 65 TL olur...

TCMB 2025'te rezervlere 49 ton altın ilave etti...

ABD'nin yarın ne yapacağının bilinemediği bir ortamda güvenilir liman elbette altın. Merkez bankaları doları azaltıp altına ağırlık vermeye devam ederken TCMB de altın rezervlerini hem zorunlu karşılıklar aracılığıyla hem de direkt alımlar ile 2025'te 49 ton artırdı. 

Kasım altın ithalatı 13,9 ton

Altın ithalatına getirilen kısıtlama ile altın arzının sınırlanması altın fiyatları üzerinde ekstra bir baskı oluşturdu. Uluslararası piyasalarda fiyatı rekorlar kıran altın, gün geldi ülkemizde (karaborsayı anımsatır şekilde) kiloda 10 bin doları aşan farklarla satıldı. 

Altın ithalatına kısıt bu sene de devam edecek gibi görünüyor. 2023'te 319 ton olan altın ithalatı 2024'te 126 ton oldu; 2025'te ise 128 ton civarında gerçekleşecek. 

2025'te altın fonların kazandıranları, kaybettirenleri...

Kapalıçarşı'dan 24 ayar fiziki gramaltın alanlar Aralık ayında %5.9,  yıl genelinde ise %103.9 kazandı. 

"Altın ihtiva eden fonlar"ın brüt getirileri (vergiler ve yönetim gider kesintileri hariç!) aşağıdaki gibi gerçekleşti. 

Fiziki altın getirisini aşanlar kırmızı renkte. 

2026'da altın

Altın fiyatlarının 2026'da hangi seviyelerde olacağı konusunda genel beklenti "yukarı". Nokta atışı fiyat tahmini (çok "tık" getirse de) paylaşmak elbette medyumluk olur. Trump faktörü oldukça altın fiyatları artacak demek yanlış bir yaklaşım olmaz. 

Bu kaos ortamında 2026'da altın fiyatlarını yukarıya itecek önemli faktörlerden bazıları:

"Jeopolitik riskler" azalmak bir yana artacak. ABD'nin yarın hangi ülkeye ne yapacağı, bu durumun neleri tetikleyebileceği belli değil (Çin ne zamana kadar "sabredecek"?).

Merkez bankaları dolardan kaçıp altın stoklamaya devam edecek. Fiziksel altın arzının gittikçe daha büyük kısmını merkez bankaları alıyor.

FED faiz indirimleri yapacak. Faiz düştükçe x altın fiyatları artabilir

Yatırımcılar altına yöneldiler. Fiyatlart arttıkça satış değil daha da yükselecek beklentisiyle alış geliyor.

Dolar güçsüz olacak. Diğer para birimleriyle altın satın almak nispeten daha kolaylaşıyor.

Velhasıl, aşağıdaki tabloda ons/5 bin doların altındaki tahminlerin çok düşük kaldığı söylenebilir.  

TCMB rezervlerindeki altın payı %60'ı aştı

Merkez bankalarının rekor altın alımlarıyla seneyi bitirdik. TCMB de rezervlerindeki altın miktarını en çok artıran bankalar arasındaydı. Bu artışın 2 kaynağı:

1. Banka'nın kendi malı olarak altın satın alması,

2. Bankalardaki altın hesaplardan zorunlu karşılık alması.

Altın miktarıyla birlikte altın fiyatı da artınca altının rezervlerdeki payı %60'ı aştı.

FED faiz indirimleri, jeopolitik riskler, merkez bankalarının altın alımları... 2025'te altın fiyatlarını artıran sebeplerin hepsi, belki de daha fazlası, 2026'da da devam ediyor olacak. 2026'da da altın, en çok konuşulan enstrümanların başında olacak gibi görünüyor...