ABD'nin geçmişteki "yastıkaltı altın" yasağı ve rezerv altınlarının 22 ayar olması...

Az bilinen bir bilgidir: ABD'nin, çoğu Fort Knox askeri üssündeki depolarda muhafaza edilen, rezerv altınlarının ortalama ayarı 22 ayar (tam olarak: 916,7 milyem)! 

Bu saflık (1 kg altının %90'ının saf altın %10'unun diğer metaller olması) elbette uluslararası saflık standartlarında değil. Uluslararası kabul gören saflık binde 995 ile binde 999,9

Altınların sadece %17'si binde 995 ve üzeri saflıkta iken %64'ünün saflıklarının binde 899 ile 901 arasında olduğu biliniyormuş. 

Bu altınların temel kaynağı ilgili bir başka şaşırtıcı bilgi: 1933'te ABD Başkanı yastıkaltı altını yasaklayan bir talimat yayımlıyor. Elinde 100 doları aşan değerde altın bulunan herkes, bir iki istisnası daha var, aşan kısmını o günkü değerden (1 onsu 20,67 dolar) devlete vermek zorunda kalıyor. 

Neden böyle bir uygulama oldu tahmin edilebilir: o zamanlar ABD'nin dolar basması gerekiyordu ama kanunen kasasındaki altın kadar dolar basabiliyordu. Altınları halktan toplayıp 1 yıl sonra değerini 35 dolara çıkarıp her bir ons altın için 35 dolar basma yetkisi aldı...

Detaylı bilgiler için:

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/executive-order-6102-forbidding-the-hoarding-gold-coin-gold-bullion-and-gold-certificates

https://fiscaldata.treasury.gov/datasets/status-report-government-gold-reserve/u-s-treasury-owned-gold

Dünyada altına talepte büyük değişim...

Dünyadaki toplam altın arz ve talebine dair taze veriler geldi. Altın arzının "inelastik" olduğu malum: fiyatı düştü; arz azaldı veya fiyat arttı; arz yükseldi gibi bir durum görmüyoruz. 

Dikkat çekici taraf altın talebinde. Üretilen altının en büyük kısmı yıllardır mücevherat için ayrılırken artık bu durumun tamamen değiştiğini gözlemliyoruz. Yatırımlık külçe altınlar artık üretilen altınların en büyük kısmının gittiği talep kaynağı oldu. Diğer dikkat çekici değişiklik de Merkez Bankalarının altın alımlarındaki payının artması.

Merkez'in altınları...

Merkez Bankası yılda 1 defa yayımladığı bir veri seti ile rezervlerdeki altının dağılımı hakkında detaylı bilgi veriyor. 2025 yılına ait verileri de yayımladı işte özeti:

• TCMB rezervlerinin %61'i altın.

• Rezervlerdeki toplam 814 ton altının çok büyük bir kısmı Uluslararası Standartta Altın (USA). Nedir USA: 995/1000 veya 999,9/1000 saflıkta, külçe formunda ve LBMA akreditasyonuna sahip rafineriler tarafından üretilmiş altın demektir.

• Rezervlerdeki USA'nın %66'sı TCMB'nin kendisine ait, %26'sı bankalardan gelen altınlar ve % 8'i Hazine altınlarıdır. Bankalardan gelen %26'lık altının %16'sı zorunlu karşılıklardan, %10'u da bankaların muhafaza için TCMB'ye bıraktığı altınlardan oluşuyor. Altın hesapların önemini görüyoruz burada, rezervlerdeki altının 4'te 1'i altın hesaplardan...

• 2017 ve sonrasında FED'de altın tutulmuyor. 

• 811 tonluk USA'nın %71'i (573 ton) Borsa İstanbul kasalarında, %25'i (205 ton) Bank of England'da ve geri kalan %4'ü (34 ton) TCMB'deki kasalarda tutuluyor.

Detaylar: https://www3.tcmb.gov.tr/yillikrapor/2025/pdf/YFR_2025.pdf

İnternetten satışlarda aylık 5 milyar sınırı aşıldı

İnternetten altın satışlarında aylık ciro Mart ayında 5 milyar 14 milyon lira oldu. Havale ile satışların ve yurtdışı kartların dahil edilmediği bu ciro oldukça etkileyici.

İnternetten altın almak kuyumcudan altın almaya göre biraz daha pahalı. Ancak yasal üretim izni olan bir firmadan, faturalı ve sigortalı bir şekilde %100 orjinal ürün garantisi ile adrese gelmesi bu farka değebilir.

Hatırlatma: yasadaki düzenlemelere uymayan bir altın almak, satmak ve bulundurmak "suçtur". Sadece Bakanlık izinli firmalar altın basabilir. Bu firmalar sadece 24 ayar altın basabilir, 22 ayar Darphane'nin işi. Firmaların bastığı altınlar şekil olarak yuvarlak olamaz, köşeli olmalıdır. 1 gramın altında altın basılamaz. Müşterilerin de bu tür altınları almamaları gerekmektedir.

Madenlerden üretim ve "Devlet Hakkı"

Şubat ayında Türkiye'de madenlerden üretilen altın miktarı 1.8 ton olarak raporlandı. Aylık 2 tonun altına düşmeyen üretimde nadir görülen bir durum bu miktar.

Madenlerden çıkan bu altın,talep etmesi durumunda, TCMB'ye satılmak durumunda. Banka öncelikli alım hakkını kullanmadığı durumlarda ise altın direkt iç piyasaya satılıyor.

"Devlet Hakkı" altının ons fiyatı 4.501 - 4.800 dolar olduğunda %23 olarak hesaplanıyor. Yurtiçi rafinerilerde saflaştırmanın yapılması durumunda devlet bu hakkının %40'ını almaktan vazgeçiyor. Yani son durumda madenden çıkan 100 gram altının 13.8 gramı devletin, kalanı ise maden şirketlerinin oluyor... 

Mevzuat: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Altına talep düşük geçti

Geçtiğimiz 20-24 Nisan haftası altına talebin düşük kaldığı bir hafta oldu. Altındaki yurtiçi-uluslararası fiyat farkı kiloda 165 $ oldu; Türkiye daha pahalı (23-27 Mart haftasında fark ortalama kiloda 6.900 $ idi!).

Altına talebin yönünü ve şiddetini anlık gösteren veriler: Darphane altınları başta olmak üzere işçilikler, bu fiyat farkları ve biraz geriden gelen Darphane üretim miktarı verileridir.

Ülkelerin altın rezervleri

Dünyada 500 tonun üzerinde altın rezervi olan ülkelerin rezerv miktarları değişimlerine bakıldığında 2 önemli eşikten sonra (ABD ve Avrupa hariç) ülkelerin altın alımlarını artırdığı görülüyor.

1. önemli eşik: 2008 krizi. ABD'deki düzenleyici kurumların gevşekliği, sağlam sanılan kurumların iflası dünya için ABD dolarına karşı mesafe konulması gerektiği konusunda inanılmaz bir ihtar idi.

2. önemli eşik: Rusya'nın 2022'de 300-350 milyar dolarlık varlıklarının dondurulması, diğer ülkeler için son çağrı idi.

Merkez bankaları zaman zaman altın satsalar da, dolar artık güçlü rezerv pozisyonunu yavaş yavaş kaybediyor, yeri altın ve Euro ile doluyor...