Kapalıçarşı'da altında işçilik fiyatları

Fiziki altın alırken yatırımcıların genelde gözden kaçırdığı iki temel maliyet unsuru var:

1.Hava Parası (Premium): Altının fiyatı küresel ölçekte bellidir ve yerel fiyatlar bu değerin TL'ye çevrilmesiyle oluşur. Ancak Türkiye’de aylık 12 tonluk ithalat kotası ve yüksek talep birleşince ciddi bir arz sorunu ortaya çıktı. Sonuç? Altın, olması gereken değerin (has fiyatının) üzerinde işlem görüyor. Bugünlerde gram başına 150-200 TL civarında bir "ek maliyet" ile karşı karşıyayız.

2.İşçilik Bedeli: Talebin düşük olduğu dönemlerde Darphane-eski altınları çok düşük, hatta bazen "eksi işçilikle" bile bulunabiliyor. Ancak talebin patladığı dönemlerde bu ürünlerin işçilik maliyetleri hızla tırmanıyor. Bu noktada, işçilik maliyeti açısından genellikle daha avantajlı olan "gram altın" grubu, rasyonel bir tercih olarak öne çıkıyor.

Aşağıdaki tablo Kapalıçarşı'dan alacağınız altınlarda (1 gram hasında) ne kadar işçilik olduğunu gösterir. 

Katılım bankalarındaki altınlar...

Bankacılık sektöründeki 616 ton altının %16,8’i katılım bankalarında. Katılım bankalarının aktif payları %9 iken altın hesaplarındaki bu yüksek pay ilk bakışta altın konusunda katılım bankalarına "toptan bir yöneliş" gibi görünüyor.

2 önemli husus:

1. Sektör genelinde katılım bankalarına altın bankacılığı konusunda devasa bir yöneliş olduğu düşüncesi yanıltıcıdır. Denklemden, altın bankacılığı alanında öncü olan ve ürün çeşitliliğiyle fark yaratan tek bir katılım bankasını çıkardığımızda; katılım bankalarının payı, genel aktif payları olan %9 seviyesine geriliyor. Yani yüksek oran, kolektif bir hareketten ziyade 1 katılım bankasının devasa payı kaynaklı...

2. Katılım bankalarının altın payındaki gerileme, altının azalmasından kaynaklanmıyor. 2016’da 24 ton olan miktarının bugün 103 tona çıkmasına rağmen mevduat bankalarına giren muazzam altın miktarının gerisinde kalmasından kaynaklanıyor.

Altın bankacılığında asıl farkı yaratan "güven ve erişilebilirlik". Hesaptaki altını makul komisyonlarla müşteriye fiziken teslim edebilen bankalar, yarışta süratle öne geçiyor.

İnternetten kartla altın satışı aylık 5 milyar ciroya gidiyor...

İnternetten altın satışları dükkanlarda fiziki altın bulmanın zorlaştığı Ocak ayında 4 milyar 696 milyon TL ciroyu aşarak rekor kırdı (2023 yılı toplam cirosu: 4 milyar 793 milyon TL!).

İlave maliyetine rağmen direkt üreticinin internet sitesinden sigortalı faturalı ürün almak müşterilerin giderek daha çok tercih ettiği bir yol oluyor.

TCMB'DE 827 TON ALTIN....

Merkez Bankası’nın altın rezervlerindeki düzenli artış devam ediyor. Rezervler son bir haftada 6 ton, yılbaşından bu yana ise toplamda 16 ton yükselirken; altının toplam rezervler içindeki payı %62,4 seviyesine ulaştı.

Bu noktada önemli bir ayrım var: Eğer bu altınların tamamı doğrudan TCMB mülkiyetinde olsaydı, rezerv kompozisyonunun bu denli altına bağımlı olması bir eleştiri konusu olabilirdi. Ancak mevcut artışın büyük bir kısmı bankaların zorunlu karşılıklar gibi mekanizmalarla TCMB bünyesinde tuttuğu altınlardan kaynaklanıyor.

Yine de rezerv yönetiminin üç kritik ilkesi (Anaparayı Koruma, Likidite ve Getiri) açısından baktığımızda, altının ağırlığının çok artması birtakım endişeleri beraberinde getirebilir:

1. Anaparayı Korumak: Altın fiyatlarındaki sert ve spekülatif dalgalanmalar rezerv değerini kırılganlaştırabilir,

2. Likit Kalmak: Fiziksel altının, acil müdahale gerektiren durumlarda dövize kıyasla hareket kabiliyeti sınırlıdır,

3. Getiri: Altının getirisi bu şartlarda son derece sınırlıdır.,

Özellikle kur üzerindeki baskının arttığı ve anlık müdahalelerin gerekebileceği dönemlerde, umarız gelmez o tür günler, rezervlerde altın değil de USD bulundurmanın önemi artar.

Özetle: Her şeyin fazlası, rezerv yönetiminde de dengeyi bozabilir. Yeteri kadar altın iyidir, ancak fazlası hareket alanını kısıtlayabilir. Zaten Merkez Bankası da kendi mülkiyetine katmak için altın alımlarını durdurdu, dediğim gibi bu artış bankalar kaynaklı...

ABD’li dev bankalar: "gözden ırak olan gönülden de ırak olur"

Çok ilginç bulduğum bir haber: bizde dijitalleşme ile birlikte fiziki şube sayısı hızla azalırken ABD’li devler şube açarak, mevcut şubeleri modernize ederek tersi bir rota çiziyor. 

Haber:

JPMorgan Chase bu yıl 30'dan fazla eyalette 160'tan fazla şube açmayı hedefliyor. 

"Şube açmanın ve pazarlara girmenin, mevduat payını artırmanın kritik bir parçası olduğunu biliyoruz"

Bank of America geçen yıl yaklaşık 50 yeni şube açtı ve mevcut 150 şubesinin neredeyse tamamını yeniledi. 2027 yılının sonuna kadar 100 şube daha açmayı planlıyor: “Yaklaşık 10 yıldır yeni şehirlerde şube sayımızı agresif bir şekilde artırıyoruz"

Bu ay Comerica'yı 11 milyar dolara satın alma işlemini tamamlayan Fifth Third, ABD'nin güneydoğusunda ve Teksas'ta varlığını genişletiyor. 2018'den bu yana 172 şube daha açtı ve 71 şubesini modernize etti. Banka, bu genişleme stratejisinin önümüzdeki 7 yıl içinde mevduatları 15 ila 20 milyar dolar arasında artıracağını öngörüyor.

Potansiyel müşterilerin bir şubeye yakın yaşadıklarında banka hesabı açma olasılıklarının daha yüksek olduğu tespit edildi.

"İnsanlar bunu güvenlik ve istikrar nedeniyle istiyor. Birçok insanın zihninde şube, paranızın bulunduğu yeri temsil ediyor."

(Financial Times 19.02.2026, US Edition, 6.sayfa: “JPMorgan plans branch opening spree”).

İllerin bankalardaki altınları

1-2 tespit:

Coğrafi Dağılım ve Fiziksel Birikim Alışkanlığı: 

Bankalardaki gerçek kişilere ait altın mevduatları incelendiğinde, batıdan doğuya gidildikçe altın miktarının belirgin bir şekilde azaldığı görülmektedir. Bu durum, Anadolu’nun doğusunda altın yatırımının geleneksel yöntemlerle, yani "yastıkaltı" olarak ziynet eşyası formunda tercih edildiğini kanıtlar niteliktedir. Doğu illerimizde altın; sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda zamanı geldiğinde düğün ve merasimlerde kullanılacak sosyal  kültürel bir gerekliliktir.

Hatay ve Kahramanmaraş gibi depremden etkilenen illerimizde, bankalardaki altın miktarının hızla yükselmesi dikkat çekici bir diğer noktadır. Bu artış, afet sonrası dönemde fiziksel varlıkların dijital bankacılık sistemine (güvenlik ve kolay erişim amacıyla) aktarılmasının bir sonucu...

Altın mudi yaş ortalamasına dair resmi bir veri bulunmamakla birlikte; banka altın hesaplarının 25-50 yaş aralığındaki bir kitlede yoğunlaştığını tahmin ediyorum. 

İş hayatına yeni katılan ve teknolojiyle barışık yeni kuşaklar birikim yapmaya başladıkça, altın bankacılığına (dijital altına) ilgi daha da artacaktır.

Hem tonaj hem fiyat...

Banka hesaplarındaki altın miktarı 600 tonu aştı (Ocak 2020: 300 ton). Altın miktarındaki bu devasa artışa ilaveten altın fiyatı da baş döndürücü bir şekilde kısa zamanda 7 bin TL'yi aşınca (Şubat 2025: 3.300 TL) altın hesapların toplam mevduattaki ağırlığı %15'e yaklaştı.

Alımda ve satımda binde 2'lik vergi, fiziki teslimatın -çoğunlukla- olmaması, alım satım arasındaki marjın yüksek olması dezavantajlar. 

Her şeye rağmen bankaların altın hesaplarındaki artış oldukça hızlı...