TCMB'DE 827 TON ALTIN....

Merkez Bankası’nın altın rezervlerindeki düzenli artış devam ediyor. Rezervler son bir haftada 6 ton, yılbaşından bu yana ise toplamda 16 ton yükselirken; altının toplam rezervler içindeki payı %62,4 seviyesine ulaştı.

Bu noktada önemli bir ayrım var: Eğer bu altınların tamamı doğrudan TCMB mülkiyetinde olsaydı, rezerv kompozisyonunun bu denli altına bağımlı olması bir eleştiri konusu olabilirdi. Ancak mevcut artışın büyük bir kısmı bankaların zorunlu karşılıklar gibi mekanizmalarla TCMB bünyesinde tuttuğu altınlardan kaynaklanıyor.

Yine de rezerv yönetiminin üç kritik ilkesi (Anaparayı Koruma, Likidite ve Getiri) açısından baktığımızda, altının ağırlığının çok artması birtakım endişeleri beraberinde getirebilir:

1. Anaparayı Korumak: Altın fiyatlarındaki sert ve spekülatif dalgalanmalar rezerv değerini kırılganlaştırabilir,

2. Likit Kalmak: Fiziksel altının, acil müdahale gerektiren durumlarda dövize kıyasla hareket kabiliyeti sınırlıdır,

3. Getiri: Altının getirisi bu şartlarda son derece sınırlıdır.,

Özellikle kur üzerindeki baskının arttığı ve anlık müdahalelerin gerekebileceği dönemlerde, umarız gelmez o tür günler, rezervlerde altın değil de USD bulundurmanın önemi artar.

Özetle: Her şeyin fazlası, rezerv yönetiminde de dengeyi bozabilir. Yeteri kadar altın iyidir, ancak fazlası hareket alanını kısıtlayabilir. Zaten Merkez Bankası da kendi mülkiyetine katmak için altın alımlarını durdurdu, dediğim gibi bu artış bankalar kaynaklı...

ABD’li dev bankalar: "gözden ırak olan gönülden de ırak olur"

Çok ilginç bulduğum bir haber: bizde dijitalleşme ile birlikte fiziki şube sayısı hızla azalırken ABD’li devler şube açarak, mevcut şubeleri modernize ederek tersi bir rota çiziyor. 

Haber:

JPMorgan Chase bu yıl 30'dan fazla eyalette 160'tan fazla şube açmayı hedefliyor. 

"Şube açmanın ve pazarlara girmenin, mevduat payını artırmanın kritik bir parçası olduğunu biliyoruz"

Bank of America geçen yıl yaklaşık 50 yeni şube açtı ve mevcut 150 şubesinin neredeyse tamamını yeniledi. 2027 yılının sonuna kadar 100 şube daha açmayı planlıyor: “Yaklaşık 10 yıldır yeni şehirlerde şube sayımızı agresif bir şekilde artırıyoruz"

Bu ay Comerica'yı 11 milyar dolara satın alma işlemini tamamlayan Fifth Third, ABD'nin güneydoğusunda ve Teksas'ta varlığını genişletiyor. 2018'den bu yana 172 şube daha açtı ve 71 şubesini modernize etti. Banka, bu genişleme stratejisinin önümüzdeki 7 yıl içinde mevduatları 15 ila 20 milyar dolar arasında artıracağını öngörüyor.

Potansiyel müşterilerin bir şubeye yakın yaşadıklarında banka hesabı açma olasılıklarının daha yüksek olduğu tespit edildi.

"İnsanlar bunu güvenlik ve istikrar nedeniyle istiyor. Birçok insanın zihninde şube, paranızın bulunduğu yeri temsil ediyor."

(Financial Times 19.02.2026, US Edition, 6.sayfa: “JPMorgan plans branch opening spree”).

İllerin bankalardaki altınları

1-2 tespit:

Coğrafi Dağılım ve Fiziksel Birikim Alışkanlığı: 

Bankalardaki gerçek kişilere ait altın mevduatları incelendiğinde, batıdan doğuya gidildikçe altın miktarının belirgin bir şekilde azaldığı görülmektedir. Bu durum, Anadolu’nun doğusunda altın yatırımının geleneksel yöntemlerle, yani "yastıkaltı" olarak ziynet eşyası formunda tercih edildiğini kanıtlar niteliktedir. Doğu illerimizde altın; sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda zamanı geldiğinde düğün ve merasimlerde kullanılacak sosyal  kültürel bir gerekliliktir.

Hatay ve Kahramanmaraş gibi depremden etkilenen illerimizde, bankalardaki altın miktarının hızla yükselmesi dikkat çekici bir diğer noktadır. Bu artış, afet sonrası dönemde fiziksel varlıkların dijital bankacılık sistemine (güvenlik ve kolay erişim amacıyla) aktarılmasının bir sonucu...

Altın mudi yaş ortalamasına dair resmi bir veri bulunmamakla birlikte; banka altın hesaplarının 25-50 yaş aralığındaki bir kitlede yoğunlaştığını tahmin ediyorum. 

İş hayatına yeni katılan ve teknolojiyle barışık yeni kuşaklar birikim yapmaya başladıkça, altın bankacılığına (dijital altına) ilgi daha da artacaktır.

Hem tonaj hem fiyat...

Banka hesaplarındaki altın miktarı 600 tonu aştı (Ocak 2020: 300 ton). Altın miktarındaki bu devasa artışa ilaveten altın fiyatı da baş döndürücü bir şekilde kısa zamanda 7 bin TL'yi aşınca (Şubat 2025: 3.300 TL) altın hesapların toplam mevduattaki ağırlığı %15'e yaklaştı.

Alımda ve satımda binde 2'lik vergi, fiziki teslimatın -çoğunlukla- olmaması, alım satım arasındaki marjın yüksek olması dezavantajlar. 

Her şeye rağmen bankaların altın hesaplarındaki artış oldukça hızlı...

1989 Altın Fiyatları...

1989 yılı Şubat ayı altın fiyatlarını enflasyon oranına göre bugüne (2026) güncellediğimizde, ortaya çıkan reel değerler şu şekilde:

• Cumhuriyet Altını: 10.259 TL → 48.000 TL

• Reşat Altını: 10.826 TL → 49.000 TL

• 22 Ayar Bilezik (gr): 1.516 TL → 6.700 TL

• Gümüş (gr): 24 TL → 124 TL

• Ons Altın: 1.032 USD → 5.000 USD (bls.gov cpi inflation calculator)

Altın, her şeyden öte uzun vadede bir değer koruma aracı...

TCMB altın rezervlerde frene bastı ama araba durmuyor...

TCMB’nin resmi rezerv varlıklarındaki altın miktarı 800 tonu aşmış durumda. Toplam rezervler içindeki payı ise %62 seviyesine ulaştı.

Bu orana ulaşılmasında, kasaya giren fiziki altından ziyade, küresel altın fiyatlarındaki rallinin "değerleme etkisi" başrolü oynuyor.

TCMB rezervlerinin kompozisyonunu ve büyüklüğünü belirleyen 5 temel dinamik var:

1. Direkt Alımlar: TCMB’nin piyasadan doğrudan topladığı altınlar.

2. Zorunlu Karşılıklar (ZK): Bankaların yatırdığı altınlar (Altınların büyük kısmı vadesiz olarak hesaplarda: ZK oranı %30 !).

3. Hazine Altınları: Hazine’nin TCMB nezdindeki hesabı.

4. Serbest Depo: Mülkiyeti bankalara/mudilere ait olan ancak TCMB kasasında saklananlar.

5. Altın Fiyatı: (Miktar sabit kalsa bile, fiyat artışı altının toplam rezervdeki payını matematiksel olarak büyütür).

Resmi bir politika olmasa da, TCMB yönetiminin rezerv kompozisyonunda altın payının %60’ın üzerine çıkmasını arzu etmediğini düşünüyorum.

Buna en güçlü dayanağım ise; TCMB’nin daha önce düzenli olarak yaptığı yurtiçi madenlerden altın alımını (aylık ortalama 3 ton) durdurma kararıdır.

Şu anki artış, TCMB'nin aktif bir politikasından ziyade; fiyat etkisi, serbest depo girişleri ve ZK mekanizmasının yarattığı "pasif" bir yükseliştir. 

TCMB artık altın alımından ziyade altın satışını düşünebilir: ülkede fiziki altın kıtlığı had safhada, altın fiyatları zirvelerde, rezervler -kendi malı- altın dolu...

Gümüşte Rekor İthalat ve "Kıtlık" Fiyatlaması

Gümüş piyasasında ezber bozan bir ay geride kaldı.

Geçtiğimiz ay 273 ton gümüş ithalatı yapılarak tarihi bir rekor kırıldı. Ancak piyasadaki iştah o kadar yüksek ki, bu rekor arz bile "fiziki gümüş" talebini doyurmaya yetmedi.

Piyasa Dengesi ve Fiyatlama: İthal edilen yüzlerce tona rağmen piyasada ciddi bir gümüş kıtlığı yaşanıyor. Talep eğrisi, arzın çok üzerinde seyredince matematik devreye girdi ve iç piyasa ile dış piyasa arasındaki makas %20'ye ulaştı (12.02.2026 - 11:05):

• Uluslararası Fiyat: 2.700 USD/kg
• Kapalıçarşı Fiyatı: 3.240 USD/kg

Bu Bir "Fırsatçılık" mı? Bazıları "Dünyada fiyat böyleyken bizde neden pahalı?" “diye soruyor. Ancak bu durumu kınamak, piyasa gerçeklerini reddetmektir.

Gümüş, ekmek veya su gibi zorunlu bir tüketim maddesi değildir. Tasarruf sahibinin, giderlerini karşıladıktan sonra "yatırım aracı" olarak gördüğü ve satın almaya gönüllü olduğu bir emtiadır.

Eğer serbest piyasada alıcı, bu "premium"u ödemeye razıysa ve satıcı da bu fiyattan (kıtlığa rağmen) malı bulup getiriyorsa; bu şeffaf olağan bir ticarettir.

Malın olmadığı yerde fiyatı "tabela" değil, "erişilebilirlik" belirler…