İllerin bankalardaki altınları

1-2 tespit:

Coğrafi Dağılım ve Fiziksel Birikim Alışkanlığı: 

Bankalardaki gerçek kişilere ait altın mevduatları incelendiğinde, batıdan doğuya gidildikçe altın miktarının belirgin bir şekilde azaldığı görülmektedir. Bu durum, Anadolu’nun doğusunda altın yatırımının geleneksel yöntemlerle, yani "yastıkaltı" olarak ziynet eşyası formunda tercih edildiğini kanıtlar niteliktedir. Doğu illerimizde altın; sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda zamanı geldiğinde düğün ve merasimlerde kullanılacak sosyal  kültürel bir gerekliliktir.

Hatay ve Kahramanmaraş gibi depremden etkilenen illerimizde, bankalardaki altın miktarının hızla yükselmesi dikkat çekici bir diğer noktadır. Bu artış, afet sonrası dönemde fiziksel varlıkların dijital bankacılık sistemine (güvenlik ve kolay erişim amacıyla) aktarılmasının bir sonucu...

Altın mudi yaş ortalamasına dair resmi bir veri bulunmamakla birlikte; banka altın hesaplarının 25-50 yaş aralığındaki bir kitlede yoğunlaştığını tahmin ediyorum. 

İş hayatına yeni katılan ve teknolojiyle barışık yeni kuşaklar birikim yapmaya başladıkça, altın bankacılığına (dijital altına) ilgi daha da artacaktır.

Hem tonaj hem fiyat...

Banka hesaplarındaki altın miktarı 600 tonu aştı (Ocak 2020: 300 ton). Altın miktarındaki bu devasa artışa ilaveten altın fiyatı da baş döndürücü bir şekilde kısa zamanda 7 bin TL'yi aşınca (Şubat 2025: 3.300 TL) altın hesapların toplam mevduattaki ağırlığı %15'e yaklaştı.

Alımda ve satımda binde 2'lik vergi, fiziki teslimatın -çoğunlukla- olmaması, alım satım arasındaki marjın yüksek olması dezavantajlar. 

Her şeye rağmen bankaların altın hesaplarındaki artış oldukça hızlı...

1989 Altın Fiyatları...

1989 yılı Şubat ayı altın fiyatlarını enflasyon oranına göre bugüne (2026) güncellediğimizde, ortaya çıkan reel değerler şu şekilde:

• Cumhuriyet Altını: 10.259 TL → 48.000 TL

• Reşat Altını: 10.826 TL → 49.000 TL

• 22 Ayar Bilezik (gr): 1.516 TL → 6.700 TL

• Gümüş (gr): 24 TL → 124 TL

• Ons Altın: 1.032 USD → 5.000 USD (bls.gov cpi inflation calculator)

Altın, her şeyden öte uzun vadede bir değer koruma aracı...

TCMB altın rezervlerde frene bastı ama araba durmuyor...

TCMB’nin resmi rezerv varlıklarındaki altın miktarı 800 tonu aşmış durumda. Toplam rezervler içindeki payı ise %62 seviyesine ulaştı.

Bu orana ulaşılmasında, kasaya giren fiziki altından ziyade, küresel altın fiyatlarındaki rallinin "değerleme etkisi" başrolü oynuyor.

TCMB rezervlerinin kompozisyonunu ve büyüklüğünü belirleyen 5 temel dinamik var:

1. Direkt Alımlar: TCMB’nin piyasadan doğrudan topladığı altınlar.

2. Zorunlu Karşılıklar (ZK): Bankaların yatırdığı altınlar (Altınların büyük kısmı vadesiz olarak hesaplarda: ZK oranı %30 !).

3. Hazine Altınları: Hazine’nin TCMB nezdindeki hesabı.

4. Serbest Depo: Mülkiyeti bankalara/mudilere ait olan ancak TCMB kasasında saklananlar.

5. Altın Fiyatı: (Miktar sabit kalsa bile, fiyat artışı altının toplam rezervdeki payını matematiksel olarak büyütür).

Resmi bir politika olmasa da, TCMB yönetiminin rezerv kompozisyonunda altın payının %60’ın üzerine çıkmasını arzu etmediğini düşünüyorum.

Buna en güçlü dayanağım ise; TCMB’nin daha önce düzenli olarak yaptığı yurtiçi madenlerden altın alımını (aylık ortalama 3 ton) durdurma kararıdır.

Şu anki artış, TCMB'nin aktif bir politikasından ziyade; fiyat etkisi, serbest depo girişleri ve ZK mekanizmasının yarattığı "pasif" bir yükseliştir. 

TCMB artık altın alımından ziyade altın satışını düşünebilir: ülkede fiziki altın kıtlığı had safhada, altın fiyatları zirvelerde, rezervler -kendi malı- altın dolu...

Gümüşte Rekor İthalat ve "Kıtlık" Fiyatlaması

Gümüş piyasasında ezber bozan bir ay geride kaldı.

Geçtiğimiz ay 273 ton gümüş ithalatı yapılarak tarihi bir rekor kırıldı. Ancak piyasadaki iştah o kadar yüksek ki, bu rekor arz bile "fiziki gümüş" talebini doyurmaya yetmedi.

Piyasa Dengesi ve Fiyatlama: İthal edilen yüzlerce tona rağmen piyasada ciddi bir gümüş kıtlığı yaşanıyor. Talep eğrisi, arzın çok üzerinde seyredince matematik devreye girdi ve iç piyasa ile dış piyasa arasındaki makas %20'ye ulaştı (12.02.2026 - 11:05):

• Uluslararası Fiyat: 2.700 USD/kg
• Kapalıçarşı Fiyatı: 3.240 USD/kg

Bu Bir "Fırsatçılık" mı? Bazıları "Dünyada fiyat böyleyken bizde neden pahalı?" “diye soruyor. Ancak bu durumu kınamak, piyasa gerçeklerini reddetmektir.

Gümüş, ekmek veya su gibi zorunlu bir tüketim maddesi değildir. Tasarruf sahibinin, giderlerini karşıladıktan sonra "yatırım aracı" olarak gördüğü ve satın almaya gönüllü olduğu bir emtiadır.

Eğer serbest piyasada alıcı, bu "premium"u ödemeye razıysa ve satıcı da bu fiyattan (kıtlığa rağmen) malı bulup getiriyorsa; bu şeffaf olağan bir ticarettir.

Malın olmadığı yerde fiyatı "tabela" değil, "erişilebilirlik" belirler…

31 Ülkenin Rezervinden Daha Fazla Altın!

Türk bankacılık sisteminde, yurt dışı yerleşiklere (yabancı ve gurbetçi) ait altın mevduatı 20,5 tona yükseldi.

Bu rakam sadece bir "mevduat kalemi" değil, adeta orta ölçekli bir ülkenin merkez bankası rezervi kadar.

Öyle ki; Dünya Altın Konseyi verilerine göre bu miktar, ülkelerin altın rezervleri listesindeki ilk 100 ülkeden 31'inin resmi altın rezervini geride bırakıyor.

Bankacılık sistemindeki altın mevduatlarını konuşurken genelde yerli yatırımcının reflekslerine odaklanıyoruz. Ancak veriler, sınır ötesinden gelen sessiz ve istikrarlı bir ilgiyi işaret ediyor.

Takibe değer…

"Ekonomiye kazandırılan" altınlar...

Bankaların verdiği altın kredileri yıllardır 13 tonun altına düşmez, 15 tonun üstüne çıkmaz. Bankalar geçtiğimiz yıl sonu itibarıyla 616.5 tonluk altın mevduatına karşın sadece 13.2 ton altın kredisi verebildiler; kredi/mevduat %2!

Bir tarafta krediye muhtaç altın sektörü, diğer yanda kucağında 600 tonu aşkın "ekonomiye kazandırılmış" altınla ne yapacağını bilemeyen bankacılık sektörü...

Şunu da hatırlatmakta fayda var: bankalara yatan altının %30'u bankalar tarafından TCMB'ye veriliyor. 

Altınlar en azından "uluslararası rezerv" olarak değerleniyor ama bu altınları zorunlu karşılık olarak TCMB'ye veren bankalara bir getiri/teşvik sunulmuyor. 

Oysa fiziki altına talebin bir kısmını kaydiye dönüştüren altın hesapların (mudilerin ve bankaların) teşvik edilmesi çok önemli...