Ülkelerin altın rezervleri

Dünyada 500 tonun üzerinde altın rezervi olan ülkelerin rezerv miktarları değişimlerine bakıldığında 2 önemli eşikten sonra (ABD ve Avrupa hariç) ülkelerin altın alımlarını artırdığı görülüyor.

1. önemli eşik: 2008 krizi. ABD'deki düzenleyici kurumların gevşekliği, sağlam sanılan kurumların iflası dünya için ABD dolarına karşı mesafe konulması gerektiği konusunda inanılmaz bir ihtar idi.

2. önemli eşik: Rusya'nın 2022'de 300-350 milyar dolarlık varlıklarının dondurulması, diğer ülkeler için son çağrı idi.

Merkez bankaları zaman zaman altın satsalar da, dolar artık güçlü rezerv pozisyonunu yavaş yavaş kaybediyor, yeri altın ve Euro ile doluyor...

Altın hesapların payı 3 yılda x3 oldu

2023 yılını 453 ton altın ile bitiren bankacılık sektöründeki altın miktarı 223 ton (%49) artarak 676 tonu aştı. 

Bu miktar artışına altının değerindeki %400'e yakın fiyat artışı da eklenince altın hesapların payı ciddi anlamda yükselmiş oldu. 

Gümüş patlamaya hazır...

Gümüşteki temel "problem" şu: endüstriyel bir ürün... 

Madenlerden çıkarılan altının büyük kısmı külçe, mücevherat vb gibi çeşitli formlarda bireylere sunulurken madenlerden çıkartılan gümüşün büyük kısmı ise güneş paneli üreticileri vb gibi endüstriyel kullanıma gidiyor. 

Altın merkez bankaları tarafından stoklanıyor. Gümüş ise bir rezerv enstrümanı değil. Fiziki altına sıkışıldığı dönemlerde son çare swap satın alma gibi seçeneklerle merkez bankaları piyasaya altın verirken piyasadan altın alırken gümüşte böyle bir kapı yok.

Pandemiden beri gümüş talebi arzın üzerinde seyrediyor ve bu makas artık fiyatlar üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor...

(Financial Times, 16.04.2026)

Altında Ons'ta 4 dolarlık fark krizi!

1995 Nisan - Milliyet Gazetesi'nde yayımlanan bu arşiv haber, Türkiye'deki altının uluslararası fiyatlara göre ons başına 4 dolar (995/1000 altında kiloda 128 dolar) daha pahalı olmasını sorguluyor. 

Bu fark 2-3 ay önce kiloda 10 bin doların üzerindeydi! Yani Türkiye'de 1 kg altın, uluslararası fiyatın 10 bin dolar üzerinde satılıyordu.

O zamanki sebep de elbette arz-talepmiş. Habere göre son 1 haftada 5 ton altın satılınca ve stoklarda altın azalınca fiyatlar artmış. "Demirbank altın ithal ediyor, başka firmalar da ithalat yapacak, dayanın" deniyor haberde...

Katılım bankalarındaki altınlar...

Katılım bankalarındaki altın hesaplar son 1 ayda 1.5 ton, son 1 yılda ise 32.6 ton artarak 116.7 tona (%17.3 paya) ulaştı. Bu artışlar sektör ortalamasının biraz üzerinde gerçekleşen artışlardır.  

Resmin geneline bakınca katılım bankalarının altın hesaplarda aktif büyüklüklerinin  yaklaşık 2 katı bir paya sahip olduğu söylenebilir. Ancak; bu altınların yaklaşık yarısı sadece 1 katılım bankasında. Bu banka (Kuveyt Türk) hariç tutulduğunda katılım bankalarının altın hesaplardaki payının aktif paylarına eşit olduğu görülüyor...

Gümüşte 3 ayda 2025'e yaklaştık...

Mart ayında 100 ton gümüş ithalatı gerçekleşti. Böylece yılın ilk çeyreğindeki gümüş ithalatı, bir önceki yılın %85'ine ulaşmış oldu.

Bu durumun sebebi tabi ki talep. Gümüşte "herkeş alıyor, ben de alayım" furyası yaşanınca piyasada büyük bir gümüş kıtlığı yaşandı ve gümüşün kilosunun uluslararası fiyatın %25 üzerinde satıldığı gün yaşadık (5 Şubat). Firmalar gümüş getirmekte seri olamadılar, herkes gümüş getirmeye başladığında ise rafinerilerde külçe haline getirilmeyi bekleyen gümüş dağları, uzun sıralar oluştu...

Fiziki gümüşe fiyatının %20 üzerinde bedel ödeyerek sahip olanlar elbette kötü bir başlangıç yaptılar gümüş yatırımına. Oysa, tıpkı altında olduğu gibi, banka gibi güvenilir platformlarda kaydi gümüş seçeneği de mevcut.

Mart'ta altın ithalatı 8.5 ton

Mart ayında yurt dışından 8.5 ton altın getirildi. 2024 Ocak'tan itibaren fiilen uygulanmaya başlanan aylık 12 tonluk altın ithalat kısıtı devam ediyor. 

Altındaki ithalat kotası sebebiyle yurt içinde altına talebin yüksek olduğu dönemlerde fiziki altın karaborsa oldu: kilosu uluslararası fiyatın 10 bin doların üzerinde satıldı. 

Bu noktada kaydi altının önemi bir kez daha ortaya çıktı. Banka gibi güvenilir platformlardan altın alıp satmanın, genelde altın bankacılığının teşvik edilmesinde büyük fayda var.

Yurt dışı yerleşiklerin altınlardaki payı son 5 yılda ikiye katlandı

Bankalardaki 676 ton altının 22.5 tonu yurt dışında yaşayan, uyruğu meçhul, kişilere ait. Büyük kısmının "gurbetçi" tabir edilen vatandaşlarımıza ait olduğunu tahmin ediyorum. Tüm altın hesapların yüzde 3.3'üne karşılık gelen bu oran son 5 yılda ikiye katlandı, hızla artıyor. 

TCMB Altın Rezervleri

Merkez Bankası'nın altın rezervleri toplamı 694 tona geriledi. 

Bu sene 57.3 ton altın satılırken 75.7 ton da swap yapılmış (Hesap: Uğur Gürses)

Rezervlerdeki her artış "Merkez altın aldı", her azalış "Merkez altın sattı" şeklinde yorumlanmamalı. Sosyal medyada meşhur bazı analistlerin bile bu hatalı yorumu yaptığını gördüğüm için bu basit bilgiyi tekrarladım. 

Rezervlerdeki altın azalabilir:

* zorunlu karşılıklardaki altınlar azalmış olabilir, 

* bankaların TCMB'de tuttuğu altınlar azalmış olabilir -serbest altın deposu-

* Hazine'nin TCMB'de nezdindeki altınları azalmış olabilir,

* swap yapılmış olabilir,

* satılmış olabilir.

3 Nisan ile biten haftada TCMB 9.5 ton altın satmasına rağmen altın rezervindeki toplam azalış 8 tonda kaldı... (+1,5 ton muhtemelen zorunlu karşılıklardan geldi)

Altında işçilik...

Mart'ın son haftasında gram altınlar tükenince 1 adet çeyrek altının 1500 liranın üzerinde işçilikle satıldığını gördük... Talep çok yüksek olmadığı için şimdilerde işçilikler çok yüksek değil.

 40-50 TL spreadle bankadan kaydi altın alabilecek iken fiziki altın tercih etmek, fiziki tercih edilecekse gram altın yerine gramaltının 3-4-5-10 katı işçiliğe sahip Darphane altınları tercih etmek gibi eğilimler  altın okur-yazarlığı arttıkça değişecektir.

Bankalar topladığı 100 liralık altının 1,76'sını kredi olarak verdiler

Bankaların verdiği altın kredileri Şubat 2026'da geçen yılın aynı dönemine göre 2.6 ton (%18) azalarak 11.9 ton olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörünün verdiği 1 milyon TL'lik kredinin 3 bin 608 TL'si altın sektörüne gitti. Banka türü bazında bakıldığında mevduat bankalarının altın kredilerini azalttığı, buradaki boşluğu ise katılım bankalarının ve yatırım bankalarının doldurduğu görülüyor.

Bankalardaki altın mevduat toplamı 676 ton, kredi/mevduat oranı sadece yüzde 1.76 

Yani bankalar topladığı 100 kilo altının sadece 1.76 kilosunu kredi olarak verdiler. 

Mart'ta Darphane 986 bin adet çeyrek üretti.

Mart ayında Darphane 4.7 ton altın üretti. 

Ramazan bayramı, yatay seyreden fiyatlar vs derken piyasa ani talebe çok hazırlıksız yakalandı. Fiyat düşüşünü alım fırsatı olarak gören vatandaşlar, kuyumcuların önünde uzun kuyruklar oluşturdular. Gram altın (özellikle 1 gram) basmaya yetişemeyen rafineriler, Darphane'ye sipariş vermekte geciken kuyumcular derken piyasa Mart ayında iyice sıkıştı.

1 adet çeyrek altın 25 Mart'ta altın fiyatının üzerine 1500 lirayı aşan işçilik parası ilavesiyle satıldı...   

Darphane hem adet bazında hem toplam gram bazında en çok ziynet çeyrek altın basıyor. Mart ayında 986 bin adet (1.7 ton) ziynet çeyrek altın basıldı. 

İşçiliğin bu kadar yüksek olduğu zamanlarda bu altınlar yerine gram altınlara yönelmekte fayda var. Gram altın da bulunamıyorsa, gramda 50 TL altı alış-satış farkı olan bankalardan kaydi alıp işçilikler düştüğünde fiziki altına geçilebilir.

Rezervlerde 109 tonluk azalış...

2025 sonunda 811 ton olan TCMB altın rezervleri 27 Mart itibarıyla 109 ton azalarak 702 tona geriledi. Bu azalışın temelinde Banka'nın altın rezervlerinin bir kısmını satması, ağırlıklı bir kısmını da swap yapması yatıyor.

Altın kaç lira?

"Altın kaç lira?" sorusuna "Hangi fiyatı soruyorsunuz?" şeklinde soruyla karşılık vermek gerekebiliyor. 

 1. TV fiyatı: 6.779 TL. Uluslararası ONS/USD altın fiyatını GRAM/TL/995 fiyatına getirip ilan ettikleri, vatandaşla kuyumcuyu karşı karşıya getiren fiyatlar...

2. Kapalıçarşı/Kuyumcu fiyatı: 6.900 TL. Fiziki olarak altın almak istiyorsanız ödemeniz gereken (gerçek) altın fiyatı...

3. Bankalar: 6.764 TL - 7.241 TL. Bankalardaki an itibarıyla en düşük ve en yüksek fiyatlar. 560 TL makas koyan da var, 41 TL makasla satan da...

4. Darphane altın sertifikası: 8.320 TL. Borsa’da işlem gören, 50 gramın üstünde ve 10 gramın katları şeklinde fiziki de alınabilen altınlar. 

01.04.2026 - 16:40 fiyatları

Altın Fonların Mart performansı...

Mart ayı fiziki altın için de, altın ve altına dayalı çeşitli enstrümanlar içeren ve isminde altın geçen fonlar için de negatif getiri elde edilen bir ay oldu. 

Kapalıçarşı'da Mart'ın ilk iş günü gramı 7.779 TL'ye satılan fiziki altın, Mart'ın son iş gününe gelindiğinde 6.689 TL'ye satılmaktaydı: -%14. Aynı dönemde altın fonlarındaki gerileme ise ortalama %-10.7 oldu.

(Listenin dibindeki "Fonmap Portföy Altın Katılım Fonu"nun %83'ü hisse senetlerinden oluşuyor).  

Bankaların altın miktarları...

Bankalardaki altın miktarı 1 yıl zarfında 126 ton (%26) artarak 2025 sonunda 600 tonu aştı.

Konu hakkındaki notlarımdan önemli 1-2- başlık: 

• Altınların dağılımında banka türünde bir değişimin yaşanmadı: altınların yüzde 17’si katılım bankalarında, yüzde 83’ün mevduat bankalarında kaldı,
• Katılım bankalarındaki 100 birim altının bankalara göre dağılımı şöyle oldu:

Kuveyt Türk: 52

Vakıf Katılım: 12

Ziraat katılım:10

Türkiye Finans ve Albaraka: 9

Dünya: 6

Emlak: 2 

• Dünya Katılım Bankası listeye çok hızlı girdi.
• Altın miktarını en çok artıran 3 banka Ziraat Bankası, Vakıfbank ve İş Bankası oldu.
• Altın talebi kamu bankalarına ve 3 büyüklere yöneldi (İş, Akbank, YapıKredi)
• Odea, Anadolubank, Burgan Bank, Alternatifbank, Hayat Finans ve Turkish Bank’ta ise altın miktarında düşüş gözlendi,
• Yurtdışı yerleşiklerin payı yüzde 17 artarak yüzde 3.3’e yükseldi.

Bankalardaki altınlar rekora gidiyor

Şubat sonu itibarıyla bankalardaki altın miktarı, geçen yılın aynı dönemine göre %36 (179 ton) gibi devasa bir artış kaydederek 676 tona ulaştı.

Bu tablo bize şunu gösteriyor: Bu milletin altın tutkusunun ve yatırımdaki 'güvenli liman' algısının önünü kesmek mümkün değil. Ancak, mevcut talebi fiziki altından kaydi altına kanalize etmek hala mümkün. 

Bunun için bu kanalların teşvik edilmesi, teşvikler sağlanamıyorsa bile alım-satıma ilave vergi vb gibi uygulamalarla sistemin önünün kesilmemesi yeterli olacaktır.

Unutulmamalıdır ki; yasal kanalların zorlaştırılması, kayıt dışı sistemin teşvik edilmesi anlamına gelir.

Kuyumculardaki kuyruklar altın fiyatını artırır mı?

Hem evet, hem hayır.

Hayır:

Altının fiyatı uluslararası piyasalarda ağırlık birimi ons (1 ons=31,1 gram), fiyat birimi ise ABD doları olarak belirlenir.

Örneğin: 1 ons altın 4.500 dolar ise, gramı yaklaşık 145 dolardır.

Türkiye’deki altın fiyatı, bu 145 doların anlık kur üzerinden TL karşılığıdır.; 6.500 liradır misal.

Özetle; Türkiye’de düğün sezonunun açılması veya kuyumcu önündeki kuyruklar, altının küresel  değerini değiştirmez.

Evet:

Gram altın, teorik olarak 145 doların TL karşılığı olsa da işin içine "iç talep" girdiğinde dengeler değişir. Talebin arzı (ithalat kotası vb. nedenlerle) aşması durumunda; işçiliğin yanı sıra, "Premium" denilen ve küresel fiyatın üzerine binen ilave bir maliyet oluşur.

"Hava parası" tabirini yakıştırdığım bu premium o kadar yükselebilir ki, gram başına 10 doları aştığını yakın geçmişte tecrübe ettik.

Sonuç: 

Bizdeki kuyruklar altının küresel fiyatını etkilemez ama kuyumcudan cüzi bir işçilik ödenerek uluslararası fiyattan alınması gereken altın fiyatını oldukça yukarı çekebilir; Evet/Hayır...

Foto: 23.03.2026 Kapalıçarşı Aynacılar Sokak.

Altın Borsası...

80'li yılların ikinci yarısında hukuken doğumu gerçekleşen İstanbul Altın Borsası, yönetmeliklerin hazırlanması, fiziki altyapı, üyelik süreçleri vs derken, 1995'te faaliyete başlayabildi.

Kaçak yollardan yurda getirilen altınların kara düzen yurtiçinde satılmasından ibaret altın piyasası her geçen yıl şeffaflaşarak düzene giriyor, küresel çapta profesyonel bir şekilde altın ticareti yapabiliyoruz.

Gidenlere rahmet, kalanlara selam olsun; emeği geçen herkese minnettarız...

31 Mart 1989, Milliyet
Haberin yayımlandığı tarihte 1 tam altın = 83 USD

Altında Nisan 2025'e döndük

Banka yapacağı ve hatta yaptığı swap ve alış-atış gibi işlemleri kamuoyuyla paylaşmadığı için işlemlerin yönünü ve hacmini öğrenebilmek için Merkez Bankası bilançosunu okumayı iyi bilenlerin hesaplama yapmaları gerekebiliyor. Aksi halde muteber kanallarda dahi yekten "Banka 60 ton altın sattı" haberlerini gördük, şaşırmadık :) Hatta hızını alamayıp bu altın satışlarının küresel altın fiyatlarında düşüşe neden olduğunu yazan da oldu...

Hesaplamalar sonucu resim netleşti: TCMB 34.4 ton swap, 22.2 ton satış  gerçekleştirdi (Uğur Gürses).

Burada kritik olan husus ise şu: altını yurtiçine satarsanız yurtdışına satacağınız tutardan kiloda ortalama 5 bin dolar daha yüksek tutara satabiliyorsunuz. Savaş sonrası ortalama premium 5-7 bin dolar bandında gerçekleşiyor. Banka'nın sattığı miktara göre bu premium tutarı 110 milyon dolar idi... 

(Satış da belki -elbette premiumlu olarak!- yurtiçinde bir gruba yapılmıştır, kimbilir...)

Bankalardaki 100 liranın 17'si altın...

Bankalardaki 100 liralık toplam mevduatın 17 lirası altın hesaplardan oluşuyor, bu bir rekor. 

Ocak ayında bankalardaki altın miktarı 41 ton arttı. Bu miktar artışına altındaki yüzde 20'yi aşan fiyat artışı da eklenince altın varlıkların ağırlığı büyük bir sıçrama gerçekleştirdi.

Fiziki altın yerine güvenilir kaydi altın kanallarının yatırımcılar tarafından tercih edilmesi, başta cari açık olmak üzere pek çok açıdan ülke ekonomisine katkı sunacak, teşvik edilmesi gereken bir alternatiftir.

İşçiliklerde tarihi zirve

Altın fiyatlarındaki düşüşü alım fırsatı olarak gören yatırımcıların bayram sonrası hızla altın almaya başlaması altın stoklarının tükenmesine neden oldu. Piyasada gram altın bulmak güçleşirken Darphane ürünlerindeki işçilik tarihi zirveleri gördü... Eski veya yeni çeyrek altında işçilik, altın değerinin %15'ini gördü!

(Çeyrek altının değeri 11.096 TL + İşçilik 1.669 TL = 1 Çeyrek altın satış bedeli = 12.765 TL) 

İnternetten satışlarda rekor...

Şubat ayında internetten (kartla) altın satışları 146 bin adet işlemle rekor kırdı (Ciro 4.9 milyar TL!). Mağazalardan fiziki altın satın almanın güçleşmesiyle internetten altın satışları beklenenden daha da keskin bir artış gösterdi Şubat ayında.

Borsa İstanbul'a (BİST) akredite ve/veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından faaliyet izni almış üreticilerin internet siteleri arasından fiyat/müşteri memnuniyeti kıyaslaması yapılarak güvenle altın alınabilir. 

Dikkat edilmesi gereken 4 madde:

1. AYAR: 22 ayar altın sadece Darphane ürünleri olabilir (Cumhuriyet, Reşad ve Darphane gramaltını). Firmalar sadece 24 ayar altın basabilir.

2. FİRMA: 24 ayar altını sadece Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan faaliyet izni almış ve faaliyet izni başvuru değerlendirilmekte olan firmalar basabilir.

3. ŞEKİL: Yuvarlak şekilli altın basılması (Darphane ürünleriyle kolayca ayırt edilebilmesi için) yasaklandı. Altın artık dikdörtgen şekilli olmak zorunda.

4. GRAM: 24 Ayar altınlar en az 1 gram olabilir.

Yatırımcıların altın alırken bunlara dikkat etmesi, altın satışı yapan firmaların da internet sitelerinde, dükkanlarında mevzuatta belirlenen özelliklerin haricinde altın bulundurmamaları tavsiye edilir, stokta faturalı bile olsa… Aksi halde Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararı ihlalden yapılacak denetimlerde ağır cezalarla karşılaşmak mümkün.

Altında ezberlerin bozulduğu bir dönem...

Kritik bir savaşın ortasındayız; füzeler, bombalar ve ültimatomlar uçuşuyor… 

Normal şartlarda altının "güvenli liman" moduna girip yukarı yönlü bir hareket yapması beklenirdi, değil mi? Ama hayır! 

Ezberler öyle bir bozuldu ki, savaşa giren ülkenin para birimi değerlenirken, bizim altın sanki halk günü ilan edilmiş gibi...Fiyatlar indi de indi...

Yorumlar "Margin call" veya "Faiz indirimi beklentisinin buharlaşması" vb. gibi terimlerden, hızla "Baronlar lobisi" ve "Nakde sıkışan şeyhler (Körfez)" kıvamına evrildi.

Netice itibarıyla; teknik analizciler 'TOBO' diyor, temel analizciler 'Margin Call' diyor, kahvehanedekiler 'Baronlar, şeyhler' diyor... Ama altın, hepsine inat kendi bildiği dilde susmaya devam ediyor. Galiba piyasanın o meşhur 'ters köşe' kuralı yine işliyor: Herkesin aynı manzarayı seyrettiği bir yerde, asıl film hep arkada döner.

Umarım savaş bir an önce biter de ses azalır, duman dağılır; resmi daha net görebiliriz. Bu dönem altında ezberlerin bozulduğu, büyük derslerin olduğu bir dönem…

Katılım bankalarındaki altınlar son 3 yılın zirvesinde

Bankacılık sektöründeki 658 ton altının 115 tonu katılım bankalarında bulunuyor. Oransal olarak bakıldığında, son 36 ay içinde en yüksek paya sahipler. Katılım bankalarının bankacılık sektörü içindeki payları (aktif) yüzde 9.2 iken altın hesaplardaki payları ise yüzde 17.5 olarak gerçekleşti.

2025 sonu itibarıyla hangi bankada kaç ton altın olduğunu yakında yazacağım.

Altın ithalatı

Ocak ayı Altın hariç ithalat 26,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Altın kotası getirilmeden önceki son "serbest" Ocak ayında (2023) altın ithalatı tek başına 68,3 ton bir hacme ulaşmıştı.

Bir yanda enerji (petrol, doğalgaz vb.), hammadde ve tüm sanayi kalemlerini kapsayan koca bir 26,7 milyar dolar, diğer yanda ise kota olmasaydı tek başına bu toplamın neredeyse yarısına yaklaşacak olan (+11 milyar dolar) altın ithalatı...

Altın talebinin ekonomik dengeler (cari açık ve döviz ihtiyacı) üzerindeki baskısı, kotanın neden bir zorunluluk haline geldiğini net bir şekilde özetliyor.

Hamiş: 11 milyar dolar, Ocak 2026 kuruyla hesaptır.

En çok altın alan ülkeler

2015-2025 döneminde altın rezervlerini 100 tonun üzerinde artıran ülkeler arasında Türkiye 3.sırada bulunuyor. Merkez bankalarının alımları halen devam ediyor ve malum, bu kaos ortamında durması için de bir sebep yok. 2008 krizi ve ardından 2022 Rusya'nın varlıklarının dondurulması altın için ciddi kırılmalar idi...

Yurtdışı altınları: 3 yılda ikiye katlandı...

Yurtdışı yerleşiklere ait Türkiye'deki bankalardaki altın miktarı 22 tonu aştı. Bu miktar 2021'de 11.5 ton idi. Yurtdışı yerleşiklerin altın alımları yurtiçi yerleşiklerden daha hızlı artıyor: 2021'de altın hesapların yüzde 1.6'sı yurtdışı kaynaklı iken son durumda bu oran yüzde 3.4'e yükseldi. 

TCMB rezervlerinin %68'i altın oldu...

Merkez Bankası'nın altın rezervleri son durum -6 Mart- itibarıyla 824 ton olarak gerçekleşti. Altın miktarının artışına altının değer artışı da eşlik edince altının rezervler içindeki ağırlığı  %68'i de aştı!

100 liralık altın mevduatının 1.9 liralık kısmı krediye...

Yıllardır 13-15 ton bandında seyreden bankaların verdiği altın kredileri 2026 Ocak itibarıyla bandın dışına çıkarak 12.4 ton olarak gerçekleşti. Aynı dönemde bankalardaki altın mevduat miktarı ise 658 ton, yani kredi mevduat oranı sadece %1.9

Şubat'ta 10 ton altın ithalatı gerçekleşti

2023 yılında sadece 1 ayda gerçekleşen altın ithalatı, yakın geçmişte bazı yıllardaki 1 yıllık toplam ithalat miktarını aşınca (2021 ve 2015 gibi) altın ithalatına kısıt geldi. 

2024'ün ilk ayından itibaren fiilen uygulanmaya başlanan ithalat kısıtı elbette altında ciddi bir arz sorunu oluşturdu. 

Aylık 12 ton ile sınırlanan altın ithalatı, yüksek talep dönemlerinde altın fiyatlarında çok büyük fiyat farklarına sebep oldu. Türkiye'deki altın fiyatlarının Londra'da oluşan altın fiyatını gramda 10 doları aştığı günler oldu... 

Gümüşte 2026 rekorla başladı...

Gümüş fiyatlarındaki agresif hareketler gümüşe yatırımcı ilgisini inanılmaz artırdı. İthalat kısıtı olmamasına rağmen Türkiye'deki firmaların 2026'ya kadar büyük kısmının çeşitli sebeplerle mesafeli durduğu gümüş ithalatının (arzın) çok sınırlı kalması gümüşteki kaydi-fiziki fiyat farklarının şimdiye kadar görülmedik seviyelere çıkmasına neden oldu (Zirve: 5 Şubat. 1 kg gümüşteki fark: 643 $, %25!).

Ocak ayındaki 273 tonluk gümüş ithalatından sonra geçtiğimiz ay ise ithalat miktarı 359 ton oldu. 

Gümüşe yatırımcı ilgisi halen yüksek...

Altın Piyasasında Jeopolitik Makas

İran'daki savaş sebebiyle Dubai'deki fiziki altın fiyatlarının Londra küresel gösterge altın fiyatlarına göre kiloda 900 dolar civarı ucuza alıcılara satıldığına dair haberler var (Bloomberg). Uçuş iptalleri artık dünya çapında çok önemli bir merkez olan Dubai'ye ve Dubai'den altın akışını epey aksattı. Türkiye'de ise altın kiloda 3 bin dolar daha pahalıya satılıyor...

Altında işçilik

1 gram fiziki altın satın aldığınızda bu altında şu sıralar 150 TL'lik (3.4 dolar) fiziki altın -premium- maliyeti var.

Buna ilaveten Kapalıçarşı'daki işçilik tutarları da anlık tablodaki gibi... 

Darphaneden 14 ay sonra gelen üretim rekoru: 7.6 ton

Genelde altın konusundaki okuryazarlık seviyesi düşük yatırımcıların tercih ettiği çeyrek yarım vb gibi altınları üreten Darphane'nin Şubat ayında ürettiği altın miktarı 7.6 ton oldu. Bu miktar 2024 Kasım ayından bu yana gördüğümüz en yüksek üretim miktarı oldu. 

Darphane, kuyumcuların kendisine teslim ettiği 24 ayar 1 kilo ve katları şeklindeki külçe altınlardan 22 ayar altın basan bir kurum. Kendisine gelen siparişler direkt piyasadaki fiziki altın talebini gösterdiği için üretim miktarı oldukça önemli bir gösterge...

Fiziki Altın Rövanşı Aldı!

Ocak ayında altın fonlarının getirisi fiziki altının epey üzerindeydi ve bu durum için "Kaydi altın fiziki altını dövdü..." demiştim. 

Ancak Şubat ayı aşağıda gördüğünüz üzere bambaşka bir tabloya sahne oldu.

• Kiloda fiyat farkı 11.000$ seviyelerine ulaştı.

• 1 gram altında yaklaşık 500 TL gibi yüksek bir "premium" oluştu.

Bu durum fiziki altın alanlar için ciddi bir maliyet yükü oluştururken, elindeki altını bozduranlar için ciddi bir avantaj sağladı.

2026'ya 8 ton ithalat ile başladık...

2024 başından itibaren fiilen uygulanmaya başlanan işlenmemiş (külçe formundaki) altın ithalatındaki fren sayesinde altın ithalatı yarı yarıya düştü (1 ton altın = 170 milyon dolar). Daralan arz yüksek taleple birleşince Kapalıçarşı'da 1 kilo altının olması gerekenden 10 bin doları aşan farklarla satıldığı dönemler oldu. 

2026 da altın ithalat kısıtıyla ve bu farklarla geçen bir yıl olacak gibi görünüyor... 

Kapalıçarşı'da altında işçilik fiyatları

Fiziki altın alırken yatırımcıların genelde gözden kaçırdığı iki temel maliyet unsuru var:

1.Hava Parası (Premium): Altının fiyatı küresel ölçekte bellidir ve yerel fiyatlar bu değerin TL'ye çevrilmesiyle oluşur. Ancak Türkiye’de aylık 12 tonluk ithalat kotası ve yüksek talep birleşince ciddi bir arz sorunu ortaya çıktı. Sonuç? Altın, olması gereken değerin (has fiyatının) üzerinde işlem görüyor. Bugünlerde gram başına 150-200 TL civarında bir "ek maliyet" ile karşı karşıyayız.

2.İşçilik Bedeli: Talebin düşük olduğu dönemlerde Darphane-eski altınları çok düşük, hatta bazen "eksi işçilikle" bile bulunabiliyor. Ancak talebin patladığı dönemlerde bu ürünlerin işçilik maliyetleri hızla tırmanıyor. Bu noktada, işçilik maliyeti açısından genellikle daha avantajlı olan "gram altın" grubu, rasyonel bir tercih olarak öne çıkıyor.

Aşağıdaki tablo Kapalıçarşı'dan alacağınız altınlarda (1 gram hasında) ne kadar işçilik olduğunu gösterir. 

Katılım bankalarındaki altınlar...

Bankacılık sektöründeki 616 ton altının %16,8’i katılım bankalarında. Katılım bankalarının aktif payları %9 iken altın hesaplarındaki bu yüksek pay ilk bakışta altın konusunda katılım bankalarına "toptan bir yöneliş" gibi görünüyor.

2 önemli husus:

1. Sektör genelinde katılım bankalarına altın bankacılığı konusunda devasa bir yöneliş olduğu düşüncesi yanıltıcıdır. Denklemden, altın bankacılığı alanında öncü olan ve ürün çeşitliliğiyle fark yaratan tek bir katılım bankasını çıkardığımızda; katılım bankalarının payı, genel aktif payları olan %9 seviyesine geriliyor. Yani yüksek oran, kolektif bir hareketten ziyade 1 katılım bankasının devasa payı kaynaklı...

2. Katılım bankalarının altın payındaki gerileme, altının azalmasından kaynaklanmıyor. 2016’da 24 ton olan miktarının bugün 103 tona çıkmasına rağmen mevduat bankalarına giren muazzam altın miktarının gerisinde kalmasından kaynaklanıyor.

Altın bankacılığında asıl farkı yaratan "güven ve erişilebilirlik". Hesaptaki altını makul komisyonlarla müşteriye fiziken teslim edebilen bankalar, yarışta süratle öne geçiyor.

İnternetten kartla altın satışı aylık 5 milyar ciroya gidiyor...

İnternetten altın satışları dükkanlarda fiziki altın bulmanın zorlaştığı Ocak ayında 4 milyar 696 milyon TL ciroyu aşarak rekor kırdı (2023 yılı toplam cirosu: 4 milyar 793 milyon TL!).

İlave maliyetine rağmen direkt üreticinin internet sitesinden sigortalı faturalı ürün almak müşterilerin giderek daha çok tercih ettiği bir yol oluyor.

TCMB'DE 827 TON ALTIN....

Merkez Bankası’nın altın rezervlerindeki düzenli artış devam ediyor. Rezervler son bir haftada 6 ton, yılbaşından bu yana ise toplamda 16 ton yükselirken; altının toplam rezervler içindeki payı %62,4 seviyesine ulaştı.

Bu noktada önemli bir ayrım var: Eğer bu altınların tamamı doğrudan TCMB mülkiyetinde olsaydı, rezerv kompozisyonunun bu denli altına bağımlı olması bir eleştiri konusu olabilirdi. Ancak mevcut artışın büyük bir kısmı bankaların zorunlu karşılıklar gibi mekanizmalarla TCMB bünyesinde tuttuğu altınlardan kaynaklanıyor.

Yine de rezerv yönetiminin üç kritik ilkesi (Anaparayı Koruma, Likidite ve Getiri) açısından baktığımızda, altının ağırlığının çok artması birtakım endişeleri beraberinde getirebilir:

1. Anaparayı Korumak: Altın fiyatlarındaki sert ve spekülatif dalgalanmalar rezerv değerini kırılganlaştırabilir,

2. Likit Kalmak: Fiziksel altının, acil müdahale gerektiren durumlarda dövize kıyasla hareket kabiliyeti sınırlıdır,

3. Getiri: Altının getirisi bu şartlarda son derece sınırlıdır.,

Özellikle kur üzerindeki baskının arttığı ve anlık müdahalelerin gerekebileceği dönemlerde, umarız gelmez o tür günler, rezervlerde altın değil de USD bulundurmanın önemi artar.

Özetle: Her şeyin fazlası, rezerv yönetiminde de dengeyi bozabilir. Yeteri kadar altın iyidir, ancak fazlası hareket alanını kısıtlayabilir. Zaten Merkez Bankası da kendi mülkiyetine katmak için altın alımlarını durdurdu, dediğim gibi bu artış bankalar kaynaklı...

ABD’li dev bankalar: "gözden ırak olan gönülden de ırak olur"

Çok ilginç bulduğum bir haber: bizde dijitalleşme ile birlikte fiziki şube sayısı hızla azalırken ABD’li devler şube açarak, mevcut şubeleri modernize ederek tersi bir rota çiziyor. 

Haber:

JPMorgan Chase bu yıl 30'dan fazla eyalette 160'tan fazla şube açmayı hedefliyor. 

"Şube açmanın ve pazarlara girmenin, mevduat payını artırmanın kritik bir parçası olduğunu biliyoruz"

Bank of America geçen yıl yaklaşık 50 yeni şube açtı ve mevcut 150 şubesinin neredeyse tamamını yeniledi. 2027 yılının sonuna kadar 100 şube daha açmayı planlıyor: “Yaklaşık 10 yıldır yeni şehirlerde şube sayımızı agresif bir şekilde artırıyoruz"

Bu ay Comerica'yı 11 milyar dolara satın alma işlemini tamamlayan Fifth Third, ABD'nin güneydoğusunda ve Teksas'ta varlığını genişletiyor. 2018'den bu yana 172 şube daha açtı ve 71 şubesini modernize etti. Banka, bu genişleme stratejisinin önümüzdeki 7 yıl içinde mevduatları 15 ila 20 milyar dolar arasında artıracağını öngörüyor.

Potansiyel müşterilerin bir şubeye yakın yaşadıklarında banka hesabı açma olasılıklarının daha yüksek olduğu tespit edildi.

"İnsanlar bunu güvenlik ve istikrar nedeniyle istiyor. Birçok insanın zihninde şube, paranızın bulunduğu yeri temsil ediyor."

(Financial Times 19.02.2026, US Edition, 6.sayfa: “JPMorgan plans branch opening spree”).

İllerin bankalardaki altınları

1-2 tespit:

Coğrafi Dağılım ve Fiziksel Birikim Alışkanlığı: 

Bankalardaki gerçek kişilere ait altın mevduatları incelendiğinde, batıdan doğuya gidildikçe altın miktarının belirgin bir şekilde azaldığı görülmektedir. Bu durum, Anadolu’nun doğusunda altın yatırımının geleneksel yöntemlerle, yani "yastıkaltı" olarak ziynet eşyası formunda tercih edildiğini kanıtlar niteliktedir. Doğu illerimizde altın; sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda zamanı geldiğinde düğün ve merasimlerde kullanılacak sosyal  kültürel bir gerekliliktir.

Hatay ve Kahramanmaraş gibi depremden etkilenen illerimizde, bankalardaki altın miktarının hızla yükselmesi dikkat çekici bir diğer noktadır. Bu artış, afet sonrası dönemde fiziksel varlıkların dijital bankacılık sistemine (güvenlik ve kolay erişim amacıyla) aktarılmasının bir sonucu...

Altın mudi yaş ortalamasına dair resmi bir veri bulunmamakla birlikte; banka altın hesaplarının 25-50 yaş aralığındaki bir kitlede yoğunlaştığını tahmin ediyorum. 

İş hayatına yeni katılan ve teknolojiyle barışık yeni kuşaklar birikim yapmaya başladıkça, altın bankacılığına (dijital altına) ilgi daha da artacaktır.

Hem tonaj hem fiyat...

Banka hesaplarındaki altın miktarı 600 tonu aştı (Ocak 2020: 300 ton). Altın miktarındaki bu devasa artışa ilaveten altın fiyatı da baş döndürücü bir şekilde kısa zamanda 7 bin TL'yi aşınca (Şubat 2025: 3.300 TL) altın hesapların toplam mevduattaki ağırlığı %15'e yaklaştı.

Alımda ve satımda binde 2'lik vergi, fiziki teslimatın -çoğunlukla- olmaması, alım satım arasındaki marjın yüksek olması dezavantajlar. 

Her şeye rağmen bankaların altın hesaplarındaki artış oldukça hızlı...

1989 Altın Fiyatları...

1989 yılı Şubat ayı altın fiyatlarını enflasyon oranına göre bugüne (2026) güncellediğimizde, ortaya çıkan reel değerler şu şekilde:

• Cumhuriyet Altını: 10.259 TL → 48.000 TL

• Reşat Altını: 10.826 TL → 49.000 TL

• 22 Ayar Bilezik (gr): 1.516 TL → 6.700 TL

• Gümüş (gr): 24 TL → 124 TL

• Ons Altın: 1.032 USD → 5.000 USD (bls.gov cpi inflation calculator)

Altın, her şeyden öte uzun vadede bir değer koruma aracı...

TCMB altın rezervlerde frene bastı ama araba durmuyor...

TCMB’nin resmi rezerv varlıklarındaki altın miktarı 800 tonu aşmış durumda. Toplam rezervler içindeki payı ise %62 seviyesine ulaştı.

Bu orana ulaşılmasında, kasaya giren fiziki altından ziyade, küresel altın fiyatlarındaki rallinin "değerleme etkisi" başrolü oynuyor.

TCMB rezervlerinin kompozisyonunu ve büyüklüğünü belirleyen 5 temel dinamik var:

1. Direkt Alımlar: TCMB’nin piyasadan doğrudan topladığı altınlar.

2. Zorunlu Karşılıklar (ZK): Bankaların yatırdığı altınlar (Altınların büyük kısmı vadesiz olarak hesaplarda: ZK oranı %30 !).

3. Hazine Altınları: Hazine’nin TCMB nezdindeki hesabı.

4. Serbest Depo: Mülkiyeti bankalara/mudilere ait olan ancak TCMB kasasında saklananlar.

5. Altın Fiyatı: (Miktar sabit kalsa bile, fiyat artışı altının toplam rezervdeki payını matematiksel olarak büyütür).

Resmi bir politika olmasa da, TCMB yönetiminin rezerv kompozisyonunda altın payının %60’ın üzerine çıkmasını arzu etmediğini düşünüyorum.

Buna en güçlü dayanağım ise; TCMB’nin daha önce düzenli olarak yaptığı yurtiçi madenlerden altın alımını (aylık ortalama 3 ton) durdurma kararıdır.

Şu anki artış, TCMB'nin aktif bir politikasından ziyade; fiyat etkisi, serbest depo girişleri ve ZK mekanizmasının yarattığı "pasif" bir yükseliştir. 

TCMB artık altın alımından ziyade altın satışını düşünebilir: ülkede fiziki altın kıtlığı had safhada, altın fiyatları zirvelerde, rezervler -kendi malı- altın dolu...