Madenlerden üretim ve "Devlet Hakkı"

Şubat ayında Türkiye'de madenlerden üretilen altın miktarı 1.8 ton olarak raporlandı. Aylık 2 tonun altına düşmeyen üretimde nadir görülen bir durum bu miktar.

Madenlerden çıkan bu altın,talep etmesi durumunda, TCMB'ye satılmak durumunda. Banka öncelikli alım hakkını kullanmadığı durumlarda ise altın direkt iç piyasaya satılıyor.

"Devlet Hakkı" altının ons fiyatı 4.501 - 4.800 dolar olduğunda %23 olarak hesaplanıyor. Yurtiçi rafinerilerde saflaştırmanın yapılması durumunda devlet bu hakkının %40'ını almaktan vazgeçiyor. Yani son durumda madenden çıkan 100 gram altının 13.8 gramı devletin, kalanı ise maden şirketlerinin oluyor... 

Mevzuat: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Altına talep düşük geçti

Geçtiğimiz 20-24 Nisan haftası altına talebin düşük kaldığı bir hafta oldu. Altındaki yurtiçi-uluslararası fiyat farkı kiloda 165 $ oldu; Türkiye daha pahalı (23-27 Mart haftasında fark ortalama kiloda 6.900 $ idi!).

Altına talebin yönünü ve şiddetini anlık gösteren veriler: Darphane altınları başta olmak üzere işçilikler, bu fiyat farkları ve biraz geriden gelen Darphane üretim miktarı verileridir.

Ülkelerin altın rezervleri

Dünyada 500 tonun üzerinde altın rezervi olan ülkelerin rezerv miktarları değişimlerine bakıldığında 2 önemli eşikten sonra (ABD ve Avrupa hariç) ülkelerin altın alımlarını artırdığı görülüyor.

1. önemli eşik: 2008 krizi. ABD'deki düzenleyici kurumların gevşekliği, sağlam sanılan kurumların iflası dünya için ABD dolarına karşı mesafe konulması gerektiği konusunda inanılmaz bir ihtar idi.

2. önemli eşik: Rusya'nın 2022'de 300-350 milyar dolarlık varlıklarının dondurulması, diğer ülkeler için son çağrı idi.

Merkez bankaları zaman zaman altın satsalar da, dolar artık güçlü rezerv pozisyonunu yavaş yavaş kaybediyor, yeri altın ve Euro ile doluyor...

Altın hesapların payı 3 yılda x3 oldu

2023 yılını 453 ton altın ile bitiren bankacılık sektöründeki altın miktarı 223 ton (%49) artarak 676 tonu aştı. 

Bu miktar artışına altının değerindeki %400'e yakın fiyat artışı da eklenince altın hesapların payı ciddi anlamda yükselmiş oldu. 

Gümüş patlamaya hazır...

Gümüşteki temel "problem" şu: endüstriyel bir ürün... 

Madenlerden çıkarılan altının büyük kısmı külçe, mücevherat vb gibi çeşitli formlarda bireylere sunulurken madenlerden çıkartılan gümüşün büyük kısmı ise güneş paneli üreticileri vb gibi endüstriyel kullanıma gidiyor. 

Altın merkez bankaları tarafından stoklanıyor. Gümüş ise bir rezerv enstrümanı değil. Fiziki altına sıkışıldığı dönemlerde son çare swap satın alma gibi seçeneklerle merkez bankaları piyasaya altın verirken piyasadan altın alırken gümüşte böyle bir kapı yok.

Pandemiden beri gümüş talebi arzın üzerinde seyrediyor ve bu makas artık fiyatlar üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor...

(Financial Times, 16.04.2026)

Altında Ons'ta 4 dolarlık fark krizi!

1995 Nisan - Milliyet Gazetesi'nde yayımlanan bu arşiv haber, Türkiye'deki altının uluslararası fiyatlara göre ons başına 4 dolar (995/1000 altında kiloda 128 dolar) daha pahalı olmasını sorguluyor. 

Bu fark 2-3 ay önce kiloda 10 bin doların üzerindeydi! Yani Türkiye'de 1 kg altın, uluslararası fiyatın 10 bin dolar üzerinde satılıyordu.

O zamanki sebep de elbette arz-talepmiş. Habere göre son 1 haftada 5 ton altın satılınca ve stoklarda altın azalınca fiyatlar artmış. "Demirbank altın ithal ediyor, başka firmalar da ithalat yapacak, dayanın" deniyor haberde...

Katılım bankalarındaki altınlar...

Katılım bankalarındaki altın hesaplar son 1 ayda 1.5 ton, son 1 yılda ise 32.6 ton artarak 116.7 tona (%17.3 paya) ulaştı. Bu artışlar sektör ortalamasının biraz üzerinde gerçekleşen artışlardır.  

Resmin geneline bakınca katılım bankalarının altın hesaplarda aktif büyüklüklerinin  yaklaşık 2 katı bir paya sahip olduğu söylenebilir. Ancak; bu altınların yaklaşık yarısı sadece 1 katılım bankasında. Bu banka (Kuveyt Türk) hariç tutulduğunda katılım bankalarının altın hesaplardaki payının aktif paylarına eşit olduğu görülüyor...

Gümüşte 3 ayda 2025'e yaklaştık...

Mart ayında 100 ton gümüş ithalatı gerçekleşti. Böylece yılın ilk çeyreğindeki gümüş ithalatı, bir önceki yılın %85'ine ulaşmış oldu.

Bu durumun sebebi tabi ki talep. Gümüşte "herkeş alıyor, ben de alayım" furyası yaşanınca piyasada büyük bir gümüş kıtlığı yaşandı ve gümüşün kilosunun uluslararası fiyatın %25 üzerinde satıldığı gün yaşadık (5 Şubat). Firmalar gümüş getirmekte seri olamadılar, herkes gümüş getirmeye başladığında ise rafinerilerde külçe haline getirilmeyi bekleyen gümüş dağları, uzun sıralar oluştu...

Fiziki gümüşe fiyatının %20 üzerinde bedel ödeyerek sahip olanlar elbette kötü bir başlangıç yaptılar gümüş yatırımına. Oysa, tıpkı altında olduğu gibi, banka gibi güvenilir platformlarda kaydi gümüş seçeneği de mevcut.

Mart'ta altın ithalatı 8.5 ton

Mart ayında yurt dışından 8.5 ton altın getirildi. 2024 Ocak'tan itibaren fiilen uygulanmaya başlanan aylık 12 tonluk altın ithalat kısıtı devam ediyor. 

Altındaki ithalat kotası sebebiyle yurt içinde altına talebin yüksek olduğu dönemlerde fiziki altın karaborsa oldu: kilosu uluslararası fiyatın 10 bin doların üzerinde satıldı. 

Bu noktada kaydi altının önemi bir kez daha ortaya çıktı. Banka gibi güvenilir platformlardan altın alıp satmanın, genelde altın bankacılığının teşvik edilmesinde büyük fayda var.

Yurt dışı yerleşiklerin altınlardaki payı son 5 yılda ikiye katlandı

Bankalardaki 676 ton altının 22.5 tonu yurt dışında yaşayan, uyruğu meçhul, kişilere ait. Büyük kısmının "gurbetçi" tabir edilen vatandaşlarımıza ait olduğunu tahmin ediyorum. Tüm altın hesapların yüzde 3.3'üne karşılık gelen bu oran son 5 yılda ikiye katlandı, hızla artıyor. 

TCMB Altın Rezervleri

Merkez Bankası'nın altın rezervleri toplamı 694 tona geriledi. 

Bu sene 57.3 ton altın satılırken 75.7 ton da swap yapılmış (Hesap: Uğur Gürses)

Rezervlerdeki her artış "Merkez altın aldı", her azalış "Merkez altın sattı" şeklinde yorumlanmamalı. Sosyal medyada meşhur bazı analistlerin bile bu hatalı yorumu yaptığını gördüğüm için bu basit bilgiyi tekrarladım. 

Rezervlerdeki altın azalabilir:

* zorunlu karşılıklardaki altınlar azalmış olabilir, 

* bankaların TCMB'de tuttuğu altınlar azalmış olabilir -serbest altın deposu-

* Hazine'nin TCMB'de nezdindeki altınları azalmış olabilir,

* swap yapılmış olabilir,

* satılmış olabilir.

3 Nisan ile biten haftada TCMB 9.5 ton altın satmasına rağmen altın rezervindeki toplam azalış 8 tonda kaldı... (+1,5 ton muhtemelen zorunlu karşılıklardan geldi)

Altında işçilik...

Mart'ın son haftasında gram altınlar tükenince 1 adet çeyrek altının 1500 liranın üzerinde işçilikle satıldığını gördük... Talep çok yüksek olmadığı için şimdilerde işçilikler çok yüksek değil.

 40-50 TL spreadle bankadan kaydi altın alabilecek iken fiziki altın tercih etmek, fiziki tercih edilecekse gram altın yerine gramaltının 3-4-5-10 katı işçiliğe sahip Darphane altınları tercih etmek gibi eğilimler  altın okur-yazarlığı arttıkça değişecektir.

Bankalar topladığı 100 liralık altının 1,76'sını kredi olarak verdiler

Bankaların verdiği altın kredileri Şubat 2026'da geçen yılın aynı dönemine göre 2.6 ton (%18) azalarak 11.9 ton olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörünün verdiği 1 milyon TL'lik kredinin 3 bin 608 TL'si altın sektörüne gitti. Banka türü bazında bakıldığında mevduat bankalarının altın kredilerini azalttığı, buradaki boşluğu ise katılım bankalarının ve yatırım bankalarının doldurduğu görülüyor.

Bankalardaki altın mevduat toplamı 676 ton, kredi/mevduat oranı sadece yüzde 1.76 

Yani bankalar topladığı 100 kilo altının sadece 1.76 kilosunu kredi olarak verdiler. 

Mart'ta Darphane 986 bin adet çeyrek üretti.

Mart ayında Darphane 4.7 ton altın üretti. 

Ramazan bayramı, yatay seyreden fiyatlar vs derken piyasa ani talebe çok hazırlıksız yakalandı. Fiyat düşüşünü alım fırsatı olarak gören vatandaşlar, kuyumcuların önünde uzun kuyruklar oluşturdular. Gram altın (özellikle 1 gram) basmaya yetişemeyen rafineriler, Darphane'ye sipariş vermekte geciken kuyumcular derken piyasa Mart ayında iyice sıkıştı.

1 adet çeyrek altın 25 Mart'ta altın fiyatının üzerine 1500 lirayı aşan işçilik parası ilavesiyle satıldı...   

Darphane hem adet bazında hem toplam gram bazında en çok ziynet çeyrek altın basıyor. Mart ayında 986 bin adet (1.7 ton) ziynet çeyrek altın basıldı. 

İşçiliğin bu kadar yüksek olduğu zamanlarda bu altınlar yerine gram altınlara yönelmekte fayda var. Gram altın da bulunamıyorsa, gramda 50 TL altı alış-satış farkı olan bankalardan kaydi alıp işçilikler düştüğünde fiziki altına geçilebilir.

Rezervlerde 109 tonluk azalış...

2025 sonunda 811 ton olan TCMB altın rezervleri 27 Mart itibarıyla 109 ton azalarak 702 tona geriledi. Bu azalışın temelinde Banka'nın altın rezervlerinin bir kısmını satması, ağırlıklı bir kısmını da swap yapması yatıyor.

Altın kaç lira?

"Altın kaç lira?" sorusuna "Hangi fiyatı soruyorsunuz?" şeklinde soruyla karşılık vermek gerekebiliyor. 

 1. TV fiyatı: 6.779 TL. Uluslararası ONS/USD altın fiyatını GRAM/TL/995 fiyatına getirip ilan ettikleri, vatandaşla kuyumcuyu karşı karşıya getiren fiyatlar...

2. Kapalıçarşı/Kuyumcu fiyatı: 6.900 TL. Fiziki olarak altın almak istiyorsanız ödemeniz gereken (gerçek) altın fiyatı...

3. Bankalar: 6.764 TL - 7.241 TL. Bankalardaki an itibarıyla en düşük ve en yüksek fiyatlar. 560 TL makas koyan da var, 41 TL makasla satan da...

4. Darphane altın sertifikası: 8.320 TL. Borsa’da işlem gören, 50 gramın üstünde ve 10 gramın katları şeklinde fiziki de alınabilen altınlar. 

01.04.2026 - 16:40 fiyatları

Altın Fonların Mart performansı...

Mart ayı fiziki altın için de, altın ve altına dayalı çeşitli enstrümanlar içeren ve isminde altın geçen fonlar için de negatif getiri elde edilen bir ay oldu. 

Kapalıçarşı'da Mart'ın ilk iş günü gramı 7.779 TL'ye satılan fiziki altın, Mart'ın son iş gününe gelindiğinde 6.689 TL'ye satılmaktaydı: -%14. Aynı dönemde altın fonlarındaki gerileme ise ortalama %-10.7 oldu.

(Listenin dibindeki "Fonmap Portföy Altın Katılım Fonu"nun %83'ü hisse senetlerinden oluşuyor).  

Bankaların altın miktarları...

Bankalardaki altın miktarı 1 yıl zarfında 126 ton (%26) artarak 2025 sonunda 600 tonu aştı.

Konu hakkındaki notlarımdan önemli 1-2- başlık: 

• Altınların dağılımında banka türünde bir değişimin yaşanmadı: altınların yüzde 17’si katılım bankalarında, yüzde 83’ün mevduat bankalarında kaldı,
• Katılım bankalarındaki 100 birim altının bankalara göre dağılımı şöyle oldu:

Kuveyt Türk: 52

Vakıf Katılım: 12

Ziraat katılım:10

Türkiye Finans ve Albaraka: 9

Dünya: 6

Emlak: 2 

• Dünya Katılım Bankası listeye çok hızlı girdi.
• Altın miktarını en çok artıran 3 banka Ziraat Bankası, Vakıfbank ve İş Bankası oldu.
• Altın talebi kamu bankalarına ve 3 büyüklere yöneldi (İş, Akbank, YapıKredi)
• Odea, Anadolubank, Burgan Bank, Alternatifbank, Hayat Finans ve Turkish Bank’ta ise altın miktarında düşüş gözlendi,
• Yurtdışı yerleşiklerin payı yüzde 17 artarak yüzde 3.3’e yükseldi.