Bankalar 100 birim altın mevduatının sadece 3 birimini kredi verdi

Bankalardaki altın hesaplarda 2024 sonu itibarıyla 485 ton altın birikti.  Bankaların aynı dönemde verdiği altın kredisi ise 14,3 ton oldu.

Bir yanda krediye muhtaç, ihracat yapmak isteyen, büyümek isteyen, İtalya, Çin gibi ülkelerle rekabetçi olmak isteyen, altın yatırımcısının talebini karşılamak için yurtdışına milyarlarca dolar gönderip oradan altın getirten altın sektörümüz, diğer yanda ise kucağındaki yaklaşık 500 ton altınla ne yapacağını bilemeyen, altın gibi kıymetli bir değeri âtıl varlık olarak gören bir bankacılık sektörü var. 

Bankaların, gelirini-giderini, borcunu-alacağını altına endeksleyip altın cinsinden takip eden sektöre altın kredisi vermek istememesinin temel sebebi ise herkesin bildiği üzere kuyumculuk sektörünün neredeyse tamamen kayıtdışı çalışması...

1,2 milyar dolarlık altın kredilerinin %7'si katılım bankaları tarafından, kalan kısmı ise mevduat bankaları tarafından verildi ki bankaların aktif büyüklükleriyle uyumlu bir dağılım. 

Aşağıdaki tablo bankacılık sektörü tarafından verilen toplam 1 milyon birim kredinin banka ve kredi türü açısından dağılımını gösteriyor. 

Altın kredisi açısından gidilecek çok yer var. Kurumsallaşan ve kayıtdışılığı minimumda tutan firmalar pastadan dilim almaya devam edecekler...

Detaylı bilgi: BDDK Türk Bankacılık Sektörü İnteraktif Aylık Bülten

Altında fiyat farkı artıyor.

Yurtdışından 1 kg altını 94 bin 600 dolara alıp bu altını Kapalıçarşı'da 97 bin dolara satabiliyorsunuz. Şu an (20 Şubat 10:40) 1 kilo altında 2.400 dolar -%2,5- olan yurtiçi-yurtdışı fiyat farkı geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da dalgalı bir şekilde ama az ama çok yaşanacak gibi görünüyor: 

-Yurtiçinde fiziki altına talep yüksek, faizler düştükçe altına talebin daha da artacağı söylenebilir,

-Altın ithalatı kısıtlanmış durumda; talep çok-arz kısıtlı,

-Dünyada fiziki altına talep çok fazla, merkez bankaları yoğun alımlarına devam ediyorlar.

Bu minik bilginin hesap yapmayı seven beyaz yakalı dostları heyecanlandırdığının farkındayım; hemen belirteyim:

- "yolcu beraberi" tabir edilen şekilde altın getirmek yasak, yani yurtdışından altını alıp çantaya koyup getiremiyorsunuz,

- altın ithalatını borsaya üye olan kıymetli maden aracı kuruluşu şirketler, kendilerine verilen aylık kotalar kadar yapabiliyor.

Ata liralarda tarih...

Altının bu sene mi geçen sene mi vs. basıldığının hiçbir önemi olmamasına rağmen bu konu hakkında sık sorular duymaktayız. Düğünlerde asılan kulplu, bilindik ziynet altınların üzerinde basım yılı yazmakta iken ata liralarda ise basım yılı değil, altının cumhuriyetin kaçıncı senesinde basıldığı yazmaktadır.

Her sene 29 Ekim'den sonra Darphane tarafından yeni tarihli Ata Liralar üretilmeye başlanır. Altının üzerinde Cumhuriyet’in ilan tarihi olan 1923 rakamı yer alır, bunun altına da bir çizgi çekilerek altının basılış tarihi Cumhuriyetin hangi yıldönümüne denk geliyorsa o yıl dönümünü ifade eden bir rakam bulunur.

(Basım yılını bulmak için 1923 ve altındaki sayıyı (85) topluyoruz = 2008.

Bu altın 29 Ekim 2008 ile 28 Ekim 2009 arasında basılmış bir altındır. Bu altın Cumhuriyet’in 85. yıldönümünde basılmıştır).

Yılda 30-35 ton altın üretiyoruz...

Yılın ilk 10 ayında ortalama aylık 2,6 ton altın üretimi gerçekleşti. Ülkemizde üretimi ilk defa 2001 yılında başlayan altında yıllık ortalama 30-35 ton üretim ile dünyada yaklaşık yüzde 1 paya sahibiz. 

Dünyada 4 ülkenin üretimi, talebi karşılamaktan oldukça uzak kalıyor: Hindistan, Çin, Türkiye ve ABD. Üretimle talep arasındaki açık da ithalat ile karşılanmak zorunda ancak gelişmekte olan ülkeler için, 1 tonu ~100 milyon dolar değerinde fevkalade kıymetli bir malın ithal edilmesinin ülkeye maliyeti çok yüksek. Dolayısıyla sıkı altın ithalatı düzenlemeleri, aylık altın ithalatı kotaları vs. sadece bize özgü uygulamalar değil. 

Amerika, Kanada gibi gelişmiş ülkelerde de yaygın bir şekilde yapılan altın madenciliğinin ülkemizde gelişim alanı oldukça fazla. Yeter ki düzenlemeler de gelişmiş ülkelerdeki düzenlemelerden aşağı kalmasın ve uygulansın-denetlensin.

Detaylar TCMB EVDS'den takip edilebilir.

💰 Altın Alırken Bunlara Dikkat! 💰

Eskiden herkes istediği gibi altın basıp satabiliyordu. Ama artık işler değişti. Altın basımı artık sıkı kurallara bağlı (mücevher ve takılar hariç, külçe altınlardan bahsediyoruz). Peki, altın almadan önce neleri bilmelisiniz? İşte kısa bir rehber.

1️⃣ Sadece Yetkili Frimaların Altınlarını Alın!

Yurt içinde yalnızca Darphane ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın izin verdiği ve izin başvurularını değerlendirdiği rafineriler altın basabilir (Tablo). Yani, herhangi bir kuyumcuda rastladığınız herhangi bir altını almamalısınız.

2️⃣ 22 Ayar mı? O İş Artık Darphane’de!

Eskiden rafineriler de 22 ayar altın basabiliyordu ama artık sadece Darphane'nin 22 ayar basma izni var. 

3️⃣ Rafineriler Yalnızca 24 Ayar Basabilir!

Üzerinde 995 veya 999.9 yazan külçe altınlar, rafineriler tarafından üretilen 24 ayar saf altınlardır. Rafineriler daha başka ayarda altın basamaz.

4️⃣ Yuvarlak 24 Ayar Altın Yok. 

Rafineriler sadece dikdörtgen (köşeli) külçe altın basabilir. Yuvarlak, oval vb. altın artık sadece Darphane ürünlerinde...

5️⃣ Küçük Gramajlı Altınlara Dikkat!

Rafinerilerin bastığı paketli külçe altınlar en az 1 gram, en fazla 100 gram olabilir. 0,5 gram veya 0,25 gram gibi altınların artık alım satımı yapılamıyor! 

📜 Kanun Ne Diyor?

"Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar" açıkça diyor ki: Mevzuata uygun olmayan gram altınların yurt içinde alım satımı yapılamaz. İnternet sitelerinde veya dükkanlarda bu tür altınların satışının yapıldığı izlenimi bile oluşturulamaz!

⚠️ Ne Yapmalısınız?

✅ Yetkili rafinerilerin altınlarını tercih edin.

✅ Eğer elinizde farklı firmalara ait altınlar varsa, bunları değiştirin.

✅ İnternetten veya dükkandan altın alırken artık altınların mevzuata uygun olup olmadığına dikkat edin.

Altın satışı yapan firmaların da internet sitelerinde, dükkanlarında mevzuatta belirlenen özelliklerin haricinde altın bulundurmamaları tavsiye edilir, stokta faturalı bile olsa…

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın izin verdiği ve izin başvurularını değerlendirmekte olduğu rafineriler listesi. (Değerlerlendirme sürecinde olan rafinerilerden red cevabı verilecekler olabileceği için listenin güncel hali takip edilmeli).

Detaylar için:

https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2024/06/Rafineriler-Tarafindan-Uretilecek-Basili-Kiymetli-Madenlere-Iliskin-Genelge-KMR-2023.pdf

https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/20.5.8914391.pdf

Altın fonlarının getirisi...

Ocak ayında altın fonlarının getirisi incelendiğinde aylık getiri ortalamasının yüzde 5,2 olduğu görülüyor. Bu dönemde fon yerine gidip basitçe fiziki altın alsaydınız yüzde 5,9 kârınız olurdu (TÜFE %5,03). Baktığım 30 fondan sadece 5 tanesi fiziki altının getirisini aşabildi, ki yönetim gider kesintisini, vergisini netleştirmedim, brüt gelir...

Doların ülkemiz için kıymetli olduğu, cari açıkla mücadele içinde sancılı günlerden geçtiğimiz şu zamanda fiziki altına talep olmasın, fiziki yerine kaydi altına yönelim olsun istiyoruz ama fiziki altının alternatifini de ortaya koymakta zorlanıyoruz açıkçası... Çok çalışılması gereken bir alan...

Altın basma yetkisi olan rafineriler...

Hazine ve Maliye Bakanlığı, rafineri izni bekleyen firmalardan Özbey Değerli Metaller A.Ş.'nin rafineri faaliyet izni başvurusunu reddettiğini açıkladı.

Daha önce altın basımı konusunda herhangi bir kısıtlama yokken, getirilen düzenleme ile artık altın basımı Bakanlık iznine bağlanmış durumda. Yurtiçinde Darphane, faaliyet izni alan rafineriler ve faaliyet izin başvuruları değerlendirme sürecinde olan rafinerilerin haricinde altın basımı yapmak ve bu 3 grup haricindeki yurtiçi rafineriler tarafından üretilmiş altınların satışı yasaklanmış durumda.